Η ΙΑΤΡΙΚΗ ΤΟΥ ΒΥΖΑΝΤΙΟΥ

<div dir="ltr" style="text-align: left;" trbidi="on"> <div class="separator" style="clear: both; text-align: center;"> </div> <h2 style="margin-left: 1em; margin-right: 1em; text-align: justify;"> <div style="text-align: center;"> <span style="font-family: "palatino linotype" , serif; font-size: 13pt; line-height: 115%;"><img src="http://1myblog.pblogs.gr/files/f/488621-byzantio.jpg" /></span><br /> <span style="font-family: "palatino linotype" , serif; font-size: 13pt; line-height: 115%;"><br /></span> <span style="font-family: "palatino linotype" , serif; font-size: 13pt; line-height: 115%;">Bασίλειου Σπανδάγου</span></div> <span style="font-family: "palatino linotype" , "serif"; font-size: 13.0pt; line-height: 115%;"><div style="text-align: center;"> <span style="font-family: "palatino linotype" , serif; font-size: 13pt; line-height: 115%;"> </span><span style="font-family: "palatino linotype" , serif; font-size: 13pt; line-height: 115%;">Ιατρού – Ιστορικού Ερευνητού</span></div> </span></h2> <br /> <div class="MsoNormal" style="text-align: justify;"> <span style="font-family: "palatino linotype" , "serif"; font-size: 13.0pt; line-height: 115%;">      Όταν το Μάιο του 330 μ.Χ. ο Μ. Κωνσταντίνος εγκαινίαζε στις ακτές του Βοσπόρου τη «Νέα Ρώμη» δηλαδή την Κωνσταντινούπολη ένα νέο σημαντικότατο και πολυτάραχο κεφάλαιο στην παγκόσμια ιστορία άρχισε να γράφεται. Αυτό πού διήρκεσε πάνω από 1000 χρόνια και είναι γνωστό σαν Βυζαντινή Αυτοκρατορία. Πράγματι λίγα χρόνια μετά, επί των διαδόχων του Θεοδοσίου του Α’, η πάλαι ποτέ Ρωμαϊκή Αυτοκρατορία τεμαχίστηκε στο Ανατολικό Ρωμαϊκό Κράτος, γνωστό από τότε σαν Βυζαντινή Αυτοκρατορία και το Δυτικό το όποιο εξουθενωμένο από τα πολλαπλά κτυπήματα βαρβάρων λαών (Γότθων, Ούννων κλπ.) θα διαλυθεί το 476 μ.Χ. και έκτοτε η Δύση θα περιπέσει σε μία κατάσταση βαρβαρότητας και αμάθειας γνωστή σαν Μεσαίωνας. Σε αντίθεση το Βυζάντιο εκτός από προμαχώνας της Ευρώπης έναντι διαφόρων βαρβάρων επιδρομέων υπήρξε και ένα ακτινοβόλο πνευματικό κέντρο και ένας φάρος πολιτισμού…<o:p></o:p></span></div> <div class="MsoNormal" style="text-align: justify;"> <br /></div> <div class="MsoNormal" style="text-align: justify;"> <span style="font-family: "palatino linotype" , "serif"; font-size: 13.0pt; line-height: 115%;">      Όσον αφορά την Ιατρική στην οποία και αναφέρεται αυτό το άρθρο, το Βυζάντιο βασίστηκε ιδιαίτερα στις επιδόσεις και τις Έρευνες των Αρχαίων Ελλήνων Ιατρών (Ιπποκράτη – Γαληνού κ.α.) τις όποιες διέσωσε, συχνότατα χρησιμοποίησε και πολλές φορές τελειοποίησε, ώστε μέσω των Αράβων κυρίως να διοχετευθούν αργότερα στη Δύση. Στην απέραντη και πολυφυλετική Βυζαντινή Αυτοκρατορία οι ελληνικής καταγωγής Ιατροί διακρίθηκαν ιδιαίτερα.<o:p></o:p></span></div> <h2 style="text-align: justify;"> <span style="font-family: "palatino linotype" , "serif"; font-size: 13.0pt; line-height: 115%;"><br /><div style="text-align: center;"> <span style="font-family: "palatino linotype" , serif; font-size: 13pt; line-height: 115%;"> </span><span style="font-family: "palatino linotype" , serif; font-size: 13pt; line-height: 115%;">Η</span><span style="font-family: "palatino linotype" , serif; font-size: 13pt; line-height: 115%;">  </span><span style="font-family: "palatino linotype" , serif; font-size: 13pt; line-height: 115%;">ΙΑΤΡΙΚΗ</span></div> </span><span style="font-family: "palatino linotype" , "serif"; font-size: 13.0pt; line-height: 115%;"><div style="text-align: center;"> <span style="font-family: "palatino linotype" , serif; font-size: 13pt; line-height: 115%;">ΤΟΥ ΒΥΖΑΝΤΙΟΥ</span></div> </span></h2> <div class="MsoNormal" style="text-align: justify;"> <br /></div> <div class="MsoNormal" style="text-align: justify;"> <br /></div> <div class="MsoNormal" style="text-align: justify;"> <span style="font-family: "palatino linotype" , "serif"; font-size: 13.0pt; line-height: 115%;">      Χρονολογικά σαν πρώτος βυζαντινός ιατρός θεωρείται ο Ορειβάσιος (325 – 403) συμπατριώτης του μεγάλου Γαληνού από την Πέργαμο του οποίου άλλωστε υπήρξε μεγάλος θαυμαστής ακολουθώντας πιστά την ιατρική του σκέψη. Σπούδασε στην Αλεξάνδρεια και στην Αθήνα, την ίδια περίοδο πού φοιτούσαν εκεί ο μετέπειτα Αυτοκράτορας Ιουλιανός ο «Παραβάτης», ο Μ. Βασίλειος και ο Γρηγόριος ο Θεολόγος. Υπήρξε στενός φίλος του Ιουλιανού, ακολουθώντας τον σαν Αρχίατρος Στρατιωτικός σε όλες σχεδόν τις εκστρατείες του και μετά από σύσταση του συνέγραψε μία μνημειώδη Ιατρική εγκυκλοπαίδεια με τίτλο «Ιατρικαί Συναγωγαί» η «Έβδομηκοντάβιβλος». Αυτό το έργο γραμμένο στα Ελληνικά περιείχε όλες τις μέχρι τότε γνώσεις της Αρχαιοελληνικής Ιατρικής εμπλουτισμένες με δικές του πρωτότυπες παρατηρήσεις. Αργότερα δημοσίευσε περίληψη σε 9 βιβλία με τίτλο «Σύνοψις προς υιόν Ευστάθιον». Το έργο μεταφράστηκε στα Λατινικά και Αραβικά και άσκησε μεγάλη επίδραση στον Αραβικό κόσμο και αργότερα στην Ιατρική της Δύσης. Έγραψε και άλλα συγγράμματα «Περιπαθών», «Προς τους απορούντας των Ιατρών», «Τα ευπόριστα» καθώς και διαιτολογικές Οδηγίες. Μάλιστα είχε δημοσιεύσει και ειδική δίαιτα κατά της παχυσαρκίας, αναφέρεται μάλιστα ότι σε επιστολή του σε συνάδελφο Ιατρό, παραπονείται πώς η πιο διαδεδομένη ασθένεια στην Αυτοκρατορία ήταν η βουλιμία και οι διαιτητικές παρεκτροπές. Ο Ορειβάσιος πού πέθανε σε προχωρημένη ηλικία στην Κωνσταντινούπολη δεν παρουσίασε όμως μόνο συγγραφικό έργο.<o:p></o:p></span></div> <div class="MsoNormal" style="text-align: justify;"> <br /></div> <div class="MsoNormal" style="text-align: justify;"> <span style="font-family: "palatino linotype" , "serif"; font-size: 13.0pt; line-height: 115%;">      Η συνεισφορά του στην ιατρική έρευνα υπήρξε πολύπλευρη και πρωτοποριακή. Είχε επινοήσει ειδικά ράμματα για την απολίνωση των αρτηριών, εφήρμοζε θεραπείες με αντισηπτικά φάρμακα στα τραύματα, όπως η υγρά κηρωτή, θεράπευε αποτελεσματικά τους κιρσούς και τις φλεβίτιδες των κάτω άκρων με χειρουργική αφαίρεση της μείζονος σαφηνούς φλέβας (κάτι πού γίνεται και σήμερα). Αλλά και στην Παθολογία πρότεινε θεραπείες των ιλίγγων με αλκαλοειδή του βεράτρου (ελέβορου) η την θεραπεία της νεφρίτιδας με υδρική δίαιτα και γάλα.<o:p></o:p></span></div> <div class="MsoNormal" style="text-align: justify;"> <br /></div> <div class="MsoNormal" style="text-align: justify;"> <span style="font-family: "palatino linotype" , "serif"; font-size: 13.0pt; line-height: 115%;">      Σύγχρονος του Ορειβάσιου ήταν ο Μέγας Βασίλειος, Επίσκοπος Καισαρείας, «ο Φωστήρ της Εκκλησίας». Δεν πρέπει να προκαλεί έκπληξη ότι τον αναφέρουμε εδώ. Αυτός ο σπουδαίος Ιεράρχης, ρήτορας, θεολόγος κλπ., σπούδασε στη Φιλοσοφική Σχολή των Αθηνών όπως προαναφέρθηκε και έλαβε μαθήματα Ιατρικής. Άλλωστε τότε όλοι οι φοιτητές της Φιλοσοφίας παρακολουθούσαν μαθήματα Ιατρικής, ώστε να δικαιώνεται το απόφθεγμα του Αριστοτέλη ότι: «Ένας Φιλόσοφος πρέπει ν’ αρχίζει με την ιατρική και ένας Ιατρός να τελειώνει με την Φιλοσοφία». Προφανέστατα από τα ανωτέρω καθιερώθηκε και ο ορός «Ιατροφιλοσοφία».<o:p></o:p></span></div> <div class="MsoNormal" style="text-align: justify;"> <br /></div> <div class="MsoNormal" style="text-align: justify;"> <span style="font-family: "palatino linotype" , "serif"; font-size: 13.0pt; line-height: 115%;">      Ο Μ. Βασίλειος λοιπόν εξακολούθησε να ασχολείται με την Ιατρική σε όλη του τη ζωή. Ίσως έπαιξε ρόλο και το γεγονός ότι υπήρξε εξαιρετικά φιλάσθενος κάτι για το όποιο παραπονείται συχνά στις επιστολές του. Η τεράστια του όμως θέληση και ο χριστιανικός του ζήλος τον εμψυχώνουν στο έργο του από το όποιο ξεχωρίζει η ίδρυση στην Καππαδοκία του περίφημου Νοσοκομείου και Άσυλου γνωστού ως «Βασιλειάδα». Για πρώτη φορά εμφανίζεται ένα συγκρότημα πού περιλαμβάνει πλήρως οργανωμένο νοσοκομείο, λεπροκομείο, φαρμακείο, ίδρυμα χρονίως πασχόντων, γηροκομείο κλπ. Επί πλέον χάρις στις γενναιόδωρες εισφορές των πιστών εγκαθιστά δίκτυο ανάλογων ιδρυμάτων σε όλη την περιφέρεια της Καππαδοκίας. Ο Βασίλειος προέβαινε σε ιατρικές παρατηρήσεις με λεπτολόγο επιστημονική σαφήνεια φροντίζοντας όμως να τις ενσωματώνει στην Χριστιανική Διδασκαλία. Ανέλυε π.χ. την σημασία του τραύματος και της φλεγμονής στον ανθρώπινο οργανισμό για να τις παρομοιάσει αργότερα με τις βλάβες πού προκαλούν στην εκκλησία οι άπιστοι και οι κακού χαρακτήρα άνθρωποι. Έχει κάνει ακόμη ανθρωπομετρικές παρατηρήσεις σχετικά με τον ρυθμό αύξησης του σώματος, έχει ασχοληθεί με την λειτουργία του οφθαλμού, και έχει εγκύψει στους νόμους της κληρονομικότητας και την βιολογία ερμηνεύοντας με το δικό του ξεχωριστό τρόπο το ευαγγελικό «αυξάνεσθε και πληθύνεσθε». Προ πάντων όμως παραμένει ως ο κατ’ εξοχήν εκπρόσωπος της «Ανθρωπιστικής Ιατρικής» σ’ αυτούς τους σκοτεινούς καιρούς.<o:p></o:p></span></div> <div class="MsoNormal" style="text-align: justify;"> <br /></div> <div class="MsoNormal" style="text-align: justify;"> <span style="font-family: "palatino linotype" , "serif"; font-size: 13.0pt; line-height: 115%;">      Την εποχή της βασιλείας του Ιουστινιανού (527 – 565 μ.Χ.) η Αυτοκρατορία γνώρισε μεγάλη ακμή. Ο αυτοκράτορας αυτός, προφανώς για να αναπληρώσει το κενό της Αθήνας (της οποίας κατάργησε τη Φιλοσοφική Σχολή το έτος 529), ευνόησε ιδιαίτερα το Πανεπιστήμιο της Κωνσταντινούπολης που είχε ιδρυθεί από τον 5ο αιώνα (με το όνομα Πανδιδακτήριον). Μιλώντας για τα Πανεπιστήμια του Βυζαντίου να σημειώσουμε εδώ ότι η φοίτηση ήταν δωρεάν και οι καθηγητές ονομαζόμενοι μαΐστροι ήταν στην πλειοψηφία τους λαϊκοί, τα δε Πανεπιστήμια ουδέποτε υπήρξαν εξάρτημα της Εκκλησίας (κάτι πού δεν συνέβη αργότερα στη Δύση). Από τα Πανεπιστήμια αυτά εμφανίσθηκαν σπουδαίοι θετικοί επιστήμονες, όπως ο Λέων ο Μαθηματικός, ο Μιχαήλ Ψελλός κ.α.<o:p></o:p></span></div> <div class="MsoNormal" style="text-align: justify;"> <br /></div> <div class="MsoNormal" style="text-align: justify;"> <span style="font-family: "palatino linotype" , "serif"; font-size: 13.0pt; line-height: 115%;">      Ειδικά στον τομέα της Ιατρικής είναι χαρακτηριστικό ότι το Πανεπιστήμιο της Κωνσταντινουπόλεως δεν περιορίζεται μόνο στην θεωρητική μόρφωση των σπουδαστών αλλά κυρίως αποσκοπεί στην απόκτηση πρακτικών ιατρικών γνώσεων γεγονός πού επισημοποιείται με την χορήγηση Ιατρικών διπλωμάτων. Άλλωστε η Ιατρική Σχολή λειτουργεί μέσα σε Νοσοκομείο και διαθέτει πλούσια Ιατρική βιβλιοθήκη.<o:p></o:p></span></div> <div class="MsoNormal" style="text-align: justify;"> <br /></div> <div class="MsoNormal" style="text-align: justify;"> <span style="font-family: "palatino linotype" , "serif"; font-size: 13.0pt; line-height: 115%;"> </span><img height="427" src="https://blogger.googleusercontent.com/img/b/R29vZ2xl/AVvXsEhKSZaRDEOT6-ng1-pwNfWPMbxPL1GBhcIX0xi79M2AKvzAZJvogEVHrvBg444xgHDYbjpfDGww6aTv_HbFB8i-lFYwugnmd4XuQXW9lGZztAPcfLzPAgbYRIF0agKQNSb82m5A2h42JzdB/s640/%25CF%2582%25CE%25B5%25CF%2582%25CE%25B5%25CF%2582%25CE%25B5%25CF%2582.jpg" style="text-align: left;" width="640" /></div> <blockquote class="tr_bq" style="text-align: justify;"> <span style="font-family: "palatino linotype" , "serif"; font-size: 13.0pt; line-height: 115%;">Βέροια: Βυζαντινό Μουσείο, Βυζαντινά ιατρικά εργαλεία.</span><span style="text-align: left;"> </span></blockquote> <div class="MsoNormal" style="text-align: justify;"> <br /></div> <div class="MsoNormal" style="text-align: justify;"> <span style="font-family: "palatino linotype" , serif; font-size: 17.3333px; line-height: 19.9333px;">Ξαναγυρνώντας όμως στην εποχή του Ιουστινιανού ας γνωρίσουμε καλύτερα ορισμένους σπουδαίους Ιατρούς πού διέπρεψαν αυτή την περίοδο.</span></div> <div class="MsoNormal" style="text-align: justify;"> <span style="font-family: "palatino linotype" , "serif"; font-size: 13.0pt; line-height: 115%;"><br /></span></div> <div class="MsoNormal" style="text-align: justify;"> <span style="font-family: "palatino linotype" , "serif"; font-size: 13.0pt; line-height: 115%;">Αλέξανδρος ο Τραλλειανός (525 – 605). Διάσημος Ιατρός, Φαρμακολόγος, Βοτανολόγος από τις Τράλλεις της Μ. Ασίας αδελφός του σπουδαίου μαθηματικού και αρχιτέκτονα της Αγίας Σοφίας Ανθεμίου. Γιος ιατρού ταξίδευσε σε όλη την Μεσόγειο ακολουθώντας το στρατό του Βελισσαρίου και άσκησε την Ιατρική στην Κωνσταντινούπολη και στη Ρώμη, όπου απέθανε σε βαθύ γήρας. Το έργο του διακρίνεται από τις εύστοχες, πρωτότυπες και πρακτικού ενδιαφέροντος παρατηρήσεις του. Άλλωστε άσκησε κριτική (παρά τον θαυμασμό του) στο Μεγάλο Γαληνό θεωρώντας ορισμένες του απόψεις λανθασμένες. Έγραψε πολλά βιβλία όπως τα «θεραπευτικά» (12 βιβλία), «Περί πυρετού», «Περί ελμίνθων» κ.α. Τα έργα του μεταφράσθηκαν στα λατινικά και τα αραβικά και άσκησαν ιδιαίτερη επίδραση στην μετέπειτα Ιατρική του Μεσαίωνα.<o:p></o:p></span></div> <div class="MsoNormal" style="text-align: justify;"> <br /></div> <div class="MsoNormal" style="text-align: justify;"> <span style="font-family: "palatino linotype" , "serif"; font-size: 13.0pt; line-height: 115%;">      Οι θεραπείες πού προτείνει είναι πραγματικά ενδιαφέρουσες. Για παράδειγμα συνιστούσε την εφίδρωση, τα διουρητικά και τα καθαρτικά για την αποτοξίνωση του οργανισμού και την κάθαρση των αγγείων. Για τις αναπνευστικές παθήσεις προτείνει εισπνοές αιθέριων ελαίων με υποκαπνισμό σε αναμμένα κάρβουνα. Για τα παράσιτα πάλι του εντερικού σωλήνα, αληθινή μάστιγα της τότε εποχής, συνιστά υποκλυσμούς με εστεροποιημένα έλαια, ενώ χορηγούσε και αφεψήματα πού περιείχαν αρτεμισία και κολίανδρο εναντίον των ασκαρίδων.<o:p></o:p></span></div> <div class="MsoNormal" style="text-align: justify;"> <br /></div> <div class="MsoNormal" style="text-align: justify;"> <span style="font-family: "palatino linotype" , "serif"; font-size: 13.0pt; line-height: 115%;">      Την ίδια περίπου εποχή διέπρεψε και ο Αέτιος από την Αμίδα (σημερινό Ντιγιαρμπεκίρ). Σπούδασε στην Αλεξάνδρεια και άσκησε κυρίως το επάγγελμα στην Κωνσταντινούπολη, όπου έγινε και Αρχίατρος στην Αυλή του Ιουστινιανού. Συνέγραψε μία εκτενέστατη Ιατρική Εγκυκλοπαίδεια 16 βιβλίων χωρισμένη σε τέσσερις «τετραβίβλους», όπου περιλαμβάνονται όλες οι μέχρι τότε σπουδαίες (κυρίως του Γαληνού) απόψεις, παραθέτοντας όμως και δικές του θεωρίες. Το βιβλίο γραμμένο στα Ελληνικά αποτελεί πολύτιμη πηγή πληροφοριών. Εξ’ αλλού ο Αέτιος θεωρείται δίκαια ως πρωτοπόρος στην αντισύλληψη, για την οποία συνιστούσε ενδοκολπική χορήγηση στυπτικών ουσιών καθώς και στον υπολογισμό των γονίμων ήμερων της καταμήνιου κύκλου των γυναικών.<o:p></o:p></span></div> <div class="MsoNormal" style="text-align: justify;"> <br /></div> <div class="MsoNormal" style="text-align: justify;"> <span style="font-family: "palatino linotype" , "serif"; font-size: 13.0pt; line-height: 115%;">      Τον καιρό του Ηρακλείου και των διαδόχων του (705 μ.Χ. αιώνας) δεσπόζει η επιβλητική ιατρική φυσιογνωμία του Παύλου του Αιγινήτη. Γεννήθηκε στην Αίγινα και άσκησε την ιατρική κυρίως στην Αλεξάνδρεια όπου και απέθανε. Ταξίδευσε σε πολλά μέρη γι’ αυτό ονομάζεται και περιοδευτής. Το εκτενέστατο συγγραφικό του έργο βασίζεται κυρίως στις γνώσεις του Γαληνού, του Διοσκουρίδη και του Ορειβάσιου εμπλουτισμένο όμως με δικές του πρωτότυπες παρατηρήσεις. Αποτελείται από επτά τόμους με το γενικό τίτλο «Υπόμνημα» και εκτιμήθηκε ιδιαίτερα από τους Άραβες πού το μετέφρασαν τον 9° αιώνα στα αραβικά (από τον Ιμήν Χουναϋν), άσκησε δε ιδιαίτερη επίδραση στις κατοπινές ιατρικές σχολές της Δύσης του Σαλέρνο, του Μονπελλιέ κλπ. Άλλωστε οι Άραβες τον θεωρούσαν σαν τον κατ’ εξοχήν μαιευτήρα (Αλ Κουαμπέλ). Στα επτά βιβλία πραγματεύεται περί πυρετού, περί τραυμάτων, περί γενικών κανόνων υγιεινής, περί παρασκευής και ιδιοτήτων απλών και συνθέτων φαρμάτων κτλ.<o:p></o:p></span></div> <div class="MsoNormal" style="text-align: justify;"> <br /></div> <div class="MsoNormal" style="text-align: justify;"> <span style="font-family: "palatino linotype" , "serif"; font-size: 13.0pt; line-height: 115%;">      Ασχολήθηκε ιδιαίτερα με την χειρουργική, εφαρμόζοντας δική του εγχειρητική μεθοδολογία την αποκατάσταση της βουβωνοκήλης, εκτελούσε τραχειοτομίες και επινόησε δικές του εγχειρητικές μεθόδους για την αντιμετώπιση των αγγειακών ανευρυσμάτων καθώς και για την θεραπεία του καταρράκτη όπου χρησιμοποιούσε ειδικό όργανο το «παρακευτήριο». Στην Παθολογία πρότεινε ειδικές δίαιτες και μέτρα σωματοψυχικής υγιεινής. Επίσης σ’ αυτήν την εποχή αξίζει να αναφερθούν: ο Θεόφιλος πρωτοσπαθάριος του Ηρακλείου με συγγράμματα «Περί αύρων», «Περί σφυγμών» καθώς και το «Περί Άνθρωπου κατασκευής», δημοσιευμένο στην Οξφόρδη το 1842 Ελληνικά και Λατινικά. Μαθητής του υπήρξε ο Στέφανος ο Αθηναίος ιατρός και μαθηματικός, γεννημένος στην Αθήνα με δράση στην Κωνσταντινούπολη και την Αλεξάνδρεια ο όποιος έγραψε σύγγραμμα για την «ενέργεια των φαρμάκων» και πραγματεία για τον Ιπποκράτη και Γαληνό.<o:p></o:p></span></div> <div class="MsoNormal" style="text-align: justify;"> <br /></div> <div class="MsoNormal" style="text-align: justify;"> <span style="font-family: "palatino linotype" , "serif"; font-size: 13.0pt; line-height: 115%;">      Στην περίοδο όμως αυτή (7ος μ.Χ. αι.) σημειώνεται ένα τεράστιας σημασίας γεγονός στην Παγκόσμια Ιστορία. Ξεκινώντας από την Αραβία ο Μωαμεθανισμός εξαπλώνεται από τους διαδόχους του Μωάμεθ (Χαλίφες), οι όποιοι με τον ιερό πόλεμο (Τζιχάντ) κατακτούν σε λίγα χρόνια τεράστιο μέρος του τότε γνωστού κόσμου. Οι Άραβες συντρίβουν τους Πέρσες, κατακτούν την Ισπανία και αποσπούν τις Ανατολικές επαρχίες (Συρία, Αίγυπτος, Παλαιστίνη) από την Βυζαντινή Αυτοκρατορία. Τελικά πολιορκούν και την ίδια την Κωνσταντινούπολη η οποία σώζεται χάρις στο υγρό πυρ και την αποτελεσματική άμυνα του Κωνσταντίνου του Πωγωνάτου και του Λέοντα του Ισαύρου αργότερα.<o:p></o:p></span></div> <div class="MsoNormal" style="text-align: justify;"> <br /></div> <div class="MsoNormal" style="text-align: justify;"> <span style="font-family: "palatino linotype" , "serif"; font-size: 13.0pt; line-height: 115%;">      Έτσι όμως η Αυτοκρατορία χάνει πια τον οικουμενικό της χαρακτήρα και περιορίζεται στα εδάφη κυρίως της Μικράς Ασίας και της Βαλκανικής. Ωστόσο, επειδή «οὐδέν κακόν ἁμιγές καλοῦ», αυτή την εποχή συντελείται μία ομογενοποίηση του πληθυσμού και ένας οιονεί εξελληνισμός, ενώ τα τελευταία ρωμαϊκά κατάλοιπα εξαφανίζονται. Επί πλέον λόγω της βαθειάς θρησκευτικότητας πού επικρατεί, ανθεί η κοινωνική πρόνοια και η κοινωνική Ιατρική. Αυτοκράτορες, αυτοκράτειρες, πριγκήπισσες, πατρικίες ασχολούνται με έργα φιλανθρωπίας και ανακουφίσεως των πασχόντων. Ευαγή ιδρύματα και νοσοκομεία, οι λεγόμενοι ξενώνες εμφανίζονται παντού. Έκτος από την προγενέστερη «Βασιλειάδα» πού ήδη αναφέραμε ονομαστοί ήταν οι Ξενώνες του Σαμψών, του Ρωμανού του Λεκαπηνού και του Παντοκράτορος. Αυτός ο τελευταίος ήταν ασφαλώς το τελειότερο Νοσοκομείο του Μεσαίωνα αφού διέθετε 80 κλίνες με τμήματα παθολογικό, χειρουργικό, γυναικολογικό, οφθαλμολογικό και περίπου 40 ιατρούς διαφόρων ειδικοτήτων συγκροτημένους σε σώμα και με διάταξη παρόμοια με τη σημερινή: Διευθυντής ονομαζόμενος πριμικύριος επιμελητές, βοηθοί. Ο ξενώνας διέθετε ακόμη φαρμακείο, βιβλιοθήκη και εξωτερικά ιατρεία. Αξίζει επίσης να σημειωθεί ότι ο Ιωάννης ο Ελεήμων, Πατριάρχης Αλεξανδρείας είχε ιδρύσει 7 λοχοκομεία (μαιευτήρια) στην περιοχή της επισκοπής του.<o:p></o:p></span></div> <div class="MsoNormal" style="text-align: justify;"> <br /></div> <div class="MsoNormal" style="text-align: justify;"> <span style="font-family: "palatino linotype" , "serif"; font-size: 13.0pt; line-height: 115%;"> </span><img height="312" src="https://blogger.googleusercontent.com/img/b/R29vZ2xl/AVvXsEiqyvUfmYxsMQbiz34yuaVm6bQ5OC-CdnD4o4aJUZrtIoRsvqFlkuwzMyvTwHNokSzp3qWVfk4zz2J_W6V80vYjSXnXrP8NTxIX3wLFFxwHsc_osNjeLwmNulC9kboHnL-1uhLY78PIzERY/s640/%25CF%2581%25CE%25B5%25CF%2581%25CF%2582%25CF%2581%25CE%25B5.jpg" style="text-align: left;" width="640" /></div> <blockquote class="tr_bq" style="text-align: justify;"> <span style="font-family: "palatino linotype" , "serif"; font-size: 13.0pt; line-height: 115%;">  Κάτοψη του ξενώνος της Μονής του Παντοκράτορος στη Βασιλεύουσα, σχέδιο του Α.Κ. Ορλάνδου </span></blockquote> <div class="MsoNormal" style="text-align: justify;"> <span style="font-family: "palatino linotype" , "serif"; font-size: 13.0pt; line-height: 115%;">   <o:p></o:p></span></div> <div class="MsoNormal" style="text-align: justify;"> <span style="font-family: "palatino linotype" , "serif"; font-size: 13.0pt; line-height: 115%;">      Την εποχή της Μακεδονικής Δυναστείας (9ος – 11ος αιώνες) παρατηρείται μία πνευματική αναγέννηση στο Βυζάντιο. Συνετέλεσε βέβαια η ύπαρξη στο θρόνο αυτοκρατόρων μορφωμένων οι όποιοι μάλιστα άφησαν αξιόλογο συγγραφικό έργο όπως ο Λέων ΣΤ’ ο Σοφός και ο Κωνσταντίνος Ζ’ Πορφυρογέννητος. Εξ άλλου ικανοί στρατηγοί αυτοκράτορες όπως ο Νικηφόρος Φωκάς, ο Ιωάννης Τσιμισκής και κυρίως ο Βασίλειος Β’ ο Βουλγαροκτόνος αποκατέστησαν την αίγλη του Βυζαντίου νικώντας Άραβες, Βουλγάρους και Σλάβους.<o:p></o:p></span></div> <div class="MsoNormal" style="text-align: justify;"> <br /></div> <div class="MsoNormal" style="text-align: justify;"> <span style="font-family: "palatino linotype" , "serif"; font-size: 13.0pt; line-height: 115%;">      Κυρίαρχη πνευματική προσωπικότητα αυτής της εποχής ο Πατριάρχης Κωνσταντινουπόλεως Φώτιος, ο επιλεγόμενος Μέγας (820 – 891 μ.Χ.). Γεννήθηκε στην Κωνσταντινούπολη και με την ευρύτατη μόρφωση του ασχολήθηκε με φιλολογία, ποίηση, αστρονομία, μαθηματικά και ιατρική. Έγραψε πολλά βιβλία με σπουδαιότερο τη «Μυριόβιβλο» όπου παραθέτει, αναλύει και σχολιάζει όλους τους προγενέστερους επιστήμονες, συγγραφείς, ποιητές κλπ. Το έργο του Φωτίου έχει ιδιαίτερη σημασία για τον Αρχαίο Ελληνικό Πολιτισμό γενικά και για την Ιατρική ειδικότερα. Ήταν εκείνος πού ανέλαβε την μεταγραφή ενός τεράστιου αριθμού αρχαίων κειμένων πού ήταν γραμμένα σε παπύρους και περγαμηνές, αλλά με κεφαλαία γράμματα, σε συνεχή γραφή και μάλιστα τα προ της Αλεξανδρινής περιόδου χωρίς τόνους και σημεία στίξεως.<o:p></o:p></span></div> <div class="MsoNormal" style="text-align: justify;"> <br /></div> <div class="MsoNormal" style="text-align: justify;"> <span style="font-family: "palatino linotype" , "serif"; font-size: 13.0pt; line-height: 115%;">      Ο Φώτιος αρχίζοντας από τον Όμηρο και, φθάνοντας μέχρι τον Γαληνό οργάνωσε ένα πολυάνθρωπο συνεργείο αντιγραφέων, μελετητών κλπ. ώστε να μεταγραφούν τα αρχαία κείμενα και να γίνουν κατανοητά στο ευρύτερο κοινό. Χωρίς υπερβολή όλη σχεδόν η Αρχαία Ελληνική Γραμματεία έφθασε στη Δύση χάρις στις μεταγραφές του Φωτίου. Αυτοί βέβαια πού πρώτοι ωφελήθηκαν ήταν οι Άραβες πού μετέφρασαν τα Αρχαία Ελληνικά κείμενα στα Αραβικά χρησιμοποιώντας Σύρους μεταφραστές. Βέβαια οι Άραβες πού στο μεταξύ είχαν αναπτύξει αξιόλογο πολιτισμό ενδιαφέρονταν πάντα για τα Αρχαιοελληνικά επιτεύγματα, όπως ο Μέγας Χαλίφης Άλ Μαμούν του οποίου ο προσωπικός Ιατρός Χουνάιν Ίμπν Ισχάκ γνωστός με το ελληνοπρεπές όνομα Ιωαννίκιος έγραψε σχόλια για τον Γαληνό και μετέφρασε όπως ήδη αναφέραμε τα συγγράμματα του Παύλου του Αιγινήτου. Άλλωστε οι Άραβες από την αρχή της επέκτασης τους είχαν έρθει σε επαφή με τα Ελληνικά Ιατρικά Επιτεύγματα χάρις στις Ιατρικές Σχολές πού υπήρχαν στην Νίσυβη της Συρίας η την Έδεσσα της Μεσοποταμίας. Είναι χαρακτηριστικό ότι το περίφημο Μουσείο της Αλεξανδρείας πού ιδρύθηκε από τους Πτολεμαίους τον 3° π.Χ. αιώνα, λειτουργούσε για πολλά χρόνια μετά την Αραβική κατάκτηση της Αιγύπτου. Έτσι εμφανίζονται διάσημοι Άραβες Φιλόσοφοι, Ιατροί και Εγκυκλοπαιδιστές: ο Ραζής, ο Αβικέννας, ο Αμπουλκασής και ο Αβερρόης. Σε φιλοσοφικό επίπεδο οι Άραβες αναβίωσαν τον Αριστοτελισμό και επηρέασαν ιδιαίτερα τους χριστιανούς φιλοσόφους του υστέρου Μεσαίωνα στην Ευρώπη, οι όποιοι προσπάθησαν όχι πάντα με επιτυχία να συνδυάσουν τις Αριστοτελικές απόψεις με την χριστιανική διδασκαλία. Αναφέρονται ενδεικτικώς: ο Θωμάς ο Ακινάτης, ο Albertus Magnus και ο R. Bacon (12ος – 13ος αιώνας). Ο διασημότερος πάντως από τους Άραβες Ιατρούς ήταν ο Ιμπν Σινά η Αβικέννας (980 -1037) πού υπήρξε επίσης μαθηματικός, αστρονόμος και φιλόσοφος. Το κορυφαίο Ιατρικό έργο του Αβικέννα «Κανόνας Ιατρικής Kanum Al Tibb» το όποιο γνώρισε αλλεπάλληλες εκδόσεις και ήταν για πολλούς αιώνες το κλασσικό εγχειρίδιο των Ιατρικών σχολών στα Πανεπιστήμια της Δύσεως, δεν είναι παρά μία αριστουργηματική παρουσίαση των απόψεων του Γαληνού και του Ιπποκράτη (θεωρία των Χυμών). Γίνεται εύκολα αντιληπτό ότι από τον συγκερασμό του Ελληνικού και Αραβικού Πολιτισμού προέκυψε αυτό πού προφανώς ο Κ. Ρωμανός αποκαλεί στο βιβλίο του ως «Ελληνιστικό Ισλάμ» με τεράστια επίδραση στην Δυτική Ευρώπη πού έβγαινε τότε σιγά – σιγά από τον λήθαργο και την αμάθεια του Μεσαίωνα.<o:p></o:p></span></div> <div class="MsoNormal" style="text-align: justify;"> <br /></div> <div class="MsoNormal" style="text-align: justify;"> <span style="font-family: "palatino linotype" , "serif"; font-size: 13.0pt; line-height: 115%;">      Βέβαια θα πρέπει εδώ να σημειώσουμε ότι και στο Βυζάντιο την εποχή αυτή υπήρχε ένα πέπλο αμάθειας προλήψεων και σκοταδισμού πού κάλυπτε συχνά την «επίσημη» Ιατρική. Δεν μιλάμε φυσικά για την υπέρμετρη θρησκευτική πίστη σύμφωνα με την οποία όλες οι ασθένειες θεραπεύονταν με την παροχή της θείας χάριτος, αντίληψη πού οπωσδήποτε ανέκοπτε τις επιστημονικές προσπάθειες αλλά και για τους εξορκισμούς, τα φυλακτά και τις μαγγανείες πού ήταν αρκετά διαδεδομένα και στους ευγενείς και στον όχλο. Ο ιδρυτής της Βυζαντινολογίας Κρουμβάχερ αναφέρει στο μνημειώδες έργο του «Ιστορία Βυζαντινής Λογοτεχνίας» ότι κυκλοφορούσαν Ιατρικά διδακτικά ποιήματα και οικιακά Ιατρικά εγχειρίδια γεμάτα από μαγγανείες, αναφορές σε μυστηριώδη και απόκρυφα φάρμακα ανατολικής προέλευσης καθώς και επικλήσεις σε δαίμονες. Είναι ενδιαφέρον ότι αυτές οι δημώδεις και εμπειρικές συμβουλές ονομάζονταν Ιατροσόφια όρος πού χρησιμοποιείται και σήμερα…<o:p></o:p></span></div> <div class="MsoNormal" style="text-align: justify;"> <br /></div> <div class="MsoNormal" style="text-align: justify;"> <span style="font-family: "palatino linotype" , "serif"; font-size: 13.0pt; line-height: 115%;">      Τον 11° μ.Χ. αιώνα διακρίθηκαν ιδιαίτερα 2 άνθρωποι πού ασχολήθηκαν με όλες τις επιστήμες: τη θεολογία, την αστρονομία, τη φυσική, τη φιλοσοφία και την ιατρική. Ήσαν ο Σήθ Συμεών και ο Μιχαήλ Ψελλός. Ο πρώτος είναι ο συγγραφέας βιβλίου πού περιγράφονται ιατρικές και διαιτητικές δυνάμεις καρπών, φυτών καθώς και οι ιδιότητες νέων φαρμάκων ανατολικής προέλευσης (ο Σήθ γνώριζε καλά τα Αραβικά). Έχει εκδόσει μάλιστα και μία αρκετά αξιόλογη «Σύνοψη περί ουρών». Ο δεύτερος (1018 – 1096 μ.Χ.), επονομαζόμενος και Ύπατος των Φιλοσόφων (αφού διετέλεσε και Πρύτανης του Πανεπιστημίου της Κωνσταντινουπόλεως), ανάμεσα στο τεράστιο συγγραφικό έργο του (αστρονομία – φιλοσοφία – φυσικές επιστήμες – μαθηματικά – ιστοριογραφία), ασχολήθηκε εκτενώς και με την Ιατρική, γράφοντας το «Σύνταγμα κατά στοιχείον περί δυνάμεως και τροφών και της εξ αυτού ωφελείας και βλάβης» καθώς και «Περί Σεληνιασμού». Σύμφωνα με νεώτερους ερευνητές (Πουρναρόπουλος) το σύγγραμμα Ανωνύμου: «Εισαγωγή Ανατομική» και «Ύπατου – Περί ερμηνείας μερών του Σώματος» πού εκδόθηκε Ελληνικά και Λατινικά το 1744 ανήκει στον Μιχαήλ Ψελλό.<o:p></o:p></span></div> <div class="MsoNormal" style="text-align: justify;"> <br /></div> <div class="MsoNormal" style="text-align: justify;"> <span style="font-family: "palatino linotype" , "serif"; font-size: 13.0pt; line-height: 115%;">      Μετά την άλωση του 1204 από τους Φράγκους, στα ελληνικά κράτη της Νίκαιας και της Τραπεζούντας παρατηρήθηκε σημαντική επιστημονική κίνηση, προόδευσαν τα μαθηματικά, η αστρονομία, η βοτανολογία και εμφανίσθηκαν επιφανέστατοι θετικοί επιστήμονες και φιλόσοφοι, όπως ο Νικηφόρος Βλεμμύδης, ο Μανουήλ ο Τραπεζούντιος, ο Μάξιμος Πλανούδης κ.α. <o:p></o:p></span></div> <div class="MsoNormal" style="text-align: justify;"> <span style="font-family: "palatino linotype" , "serif"; font-size: 13.0pt; line-height: 115%;">          Ειδικά στον τομέα της Ιατρικής αξίζει να αναφέρουμε τον Ιωάννη Ζαχαρίου πού έδρασε περί τα τέλη του 13ου αιώνα στην Κωνσταντινούπολη και ήταν θεράπων ιατρός του Παλαιολόγου και της αυλής του, και γι’ αυτό ονομάζεται και Ακτουάριος. Ασχολήθηκε με τη φαρμακολογία, θεραπευτική, βοτανολογία και εισήγαγε πολλά νέα φάρμακα στην ιατρική φαρέτρα. Το σύγγραμμα του «Περί ενεργειών και παθών του ψυχικού πνεύματος» τυπώθηκε αρχικά στο Παρίσι το 1577 και μετά από τον Fischer στη Λειψία το 1774 μεταφρασμένο στα Λατινικά. Εξ αλλού η αξιόλογη πραγματεία του «Περί ουρών» καθώς και τα 2 βιβλία του «Περί διαγνώσεως» είχαν μεγάλη διάδοση και γνώρισαν πολλές εκδόσεις. Στη Νίκαια πάλι έδρασε ο Νικόλαος Μυρεψός. Όπως προκύπτει από το επίθετό του (ψήνω, αποστάζω μύρο), ασχολήθηκε κυρίως με την φαρμακολογία. Το Συνταγολόγιό του αποτελούμενο από χιλιάδες συνταγές φαρμάκων μεταφράστηκε τον 14ου αιώνα από τον Ιατρό Νικόλαο Ρηγίνο για χρήση φοιτητών της Ιατρικής Σχολής του Σαλέρνο και γνώρισε ακολούθως συνεχείς Ιατρικές εκδόσεις μεταφρασμένο (Βασιλεία 1549, Φραγκφούρτη 1625). Αποτελούσε περίπου το επίσημο εγχειρίδιο Φαρμακολογίας των Ιατρικών Σχολών της Δυτικής Ευρώπης μέχρι τον 17ο αιώνα.<o:p></o:p></span></div> <div class="MsoNormal" style="text-align: justify;"> <br /></div> <div class="MsoNormal" style="text-align: justify;"> <span style="font-family: "palatino linotype" , "serif"; font-size: 13.0pt; line-height: 115%;">      Σ’ αυτό το άρθρο προσπαθήσαμε να δώσουμε μια γενική εικόνα της πορείας της Βυζαντινής Ιατρικής, προβάλλοντας αδρά και το ιστορικό πλαίσιο αυτής της εποχής. Ελπίζουμε λοιπόν οι αναγνώστες να συμφωνήσουν με την άποψη ότι το Βυζάντιο (αν και αγνοημένο από πολλούς σ’ αυτό τον τομέα) κατέχει εν τούτοις μία σημαντική θέση στην διαχρονική διαδρομή αυτής της επιστήμης.<o:p></o:p></span></div> <div class="MsoNormal" style="text-align: justify;"> <br /></div> <div class="MsoNormal" style="text-align: justify;"> <br /></div> <div class="MsoNormal" style="text-align: justify;"> <br /></div> <div class="MsoNormal" style="text-align: justify;"> <br /></div> <div class="MsoNormal" style="text-align: justify;"> <br /></div> <br /> <div class="MsoNormal" style="text-align: justify;"> <span style="font-family: "palatino linotype" , "serif"; font-size: 13.0pt; line-height: 115%;">*(Πηγή: Περιοδικό «Αεροπός»,σελίδα 25)<o:p></o:p></span></div> </div>

Η ΙΑΤΡΙΚΗ ΤΟΥ ΒΥΖΑΝΤΙΟΥ

Bασίλειου Σπανδάγου   Ιατρού – Ιστορικού Ερευνητού       Όταν το Μάιο του 330 μ.Χ. ο Μ. Κωνσταντίνος εγκαινίαζε στις ακτές του ...

Διαβάστε περισσότερα »

Μετά την λεηλασία … η τύχη των ηττημένων…

<div dir="ltr" style="text-align: left;" trbidi="on"> vizantinaistorika.blogspot.gr<br /> <div class="MsoNormal" style="text-align: justify;"> <img height="360" src="https://blogger.googleusercontent.com/img/b/R29vZ2xl/AVvXsEhiZzMObWBOeZkOj9Z4iquJBhetZw5zwfPxPnqBZ9MT68MwJzEy8mc6B6IMH3OYn5LspEQVWU7saP_DppIMgHA-Tcu83nz936Hus4ZKg70TcdxlsvbWo-5bR4d6p-kIsdp-9DpKUq1SZqo/s640/___008~1.JPG" style="text-align: left;" width="640" /></div> <div class="MsoNormal" style="text-align: justify;"> <span style="font-family: "Palatino Linotype","serif"; font-size: 13.0pt; line-height: 115%;"><br /></span></div> <div class="MsoNormal" style="text-align: justify;"> <span style="font-family: "Palatino Linotype","serif"; font-size: 13.0pt; line-height: 115%;">του Θάνου Δασκαλοθανάση<br /> <br /> <br /> <b>Τετάρτη 30 Μαΐου</b><o:p></o:p></span></div> <div class="MsoNormal" style="text-align: justify;"> <span style="font-family: 'Palatino Linotype', serif; font-size: 13pt; line-height: 115%;"><br /></span></div> <div class="MsoNormal" style="text-align: justify;"> <span style="font-family: 'Palatino Linotype', serif; font-size: 13pt; line-height: 115%;">Αργά το απόγευμα ο Μωάμεθ εισέρχεται έφιππος στην Πόλη. Ακολουθούμενος από την φρουρά των γενίτσαρων, κατευθύνεται προς την Αγία Σοφία. Φτάνοντας στον περίβολο, ξεπεζεύει, γονατίζει και βάζει λίγο χώμα στη φούχτα του, το οποίο χύνει πάνω στο σαρίκι του. Καθώς προχωρεί προς την Αγία Τράπεζα, βλέπει έναν Τούρκο να προσπαθεί να αποκολλήσει ένα μάρμαρο. Τον διατάζει να σταματήσει, λέγοντάς του ότι η λεηλασία τελείωσε. Ο Μωάμεθ δεν είναι πια ένας απλός σουλτάνος, σε ηλικία 21 ετών έχει γίνει ο Πορθητής και το επίθετο αυτό θα τον ακολουθεί από εδώ και πέρα.</span></div> <div class="MsoNormal" style="text-align: justify;"> <span style="font-family: "Palatino Linotype","serif"; font-size: 13.0pt; line-height: 115%;"><br /></span></div> <div class="MsoNormal" style="text-align: justify;"> <span style="font-family: "Palatino Linotype","serif"; font-size: 13.0pt; line-height: 115%;">Η περιοδεία του στο κέντρο της Πόλης σίγουρα θα τον προβλημάτισε παρά θα τον ευχαρίστησε. Όλα όσα είδε, τον έκαναν να αναθεωρήσει και να διατάξει τη λήξη της λεηλασίας. Τα πάντα είχαν ισοπεδωθεί, είχαν πέσει πάνω στην Πόλη σύμφωνα με τον Κριτόβουλο </span></div> <div class="MsoNormal" style="text-align: justify;"> <span style="font-family: "Palatino Linotype","serif"; font-size: 13.0pt; line-height: 115%;"><i><b><span style="color: red;"><br /></span></b></i></span></div> <div class="MsoNormal" style="text-align: justify;"> <span style="font-family: "Palatino Linotype","serif"; font-size: 13.0pt; line-height: 115%;"><i><b><span style="color: red;"><<σαν φωτιά ή ανεμοστρόβιλος(…)όλη η πόλη ήταν άδεια και έρημη, λεηλατημένη και μαυρισμένη(…)υπήρχαν μόνο ερειπωμένα σπίτια, τόσο ερειπωμένα που όσοι τα έβλεπαν φοβόνταν>>.</span></b></i><br /><br /> </span></div> <div class="MsoNormal" style="text-align: justify;"> <span style="font-family: "Palatino Linotype","serif"; font-size: 13.0pt; line-height: 115%;">Ο χριστιανικός πληθυσμός της Πόλης, αυτές οι 50 χιλιάδες στο σύνολο του είχε σκλαβωθεί, περίπου 4 χιλιάδες ήταν οι νεκροί. Οι τούρκοι στρατιώτες πανηγύριζαν και γλένταγαν στις σκηνές τους, πωλώντας και ανταλλάζοντας τη λεία τους, είτε πρόκειται για αντικείμενα είτε για ανθρώπινες ζωές. Σε λίγο τέλειωνε η πρώτη μέρα της κατάκτησης, το Βυζάντιο είχε χαθεί στο σκοτάδι, η Πόλη ανήκε πια στους Οθωμανούς.<o:p></o:p></span></div> <div class="MsoNormal" style="text-align: justify;"> <br /></div> <div class="MsoNormal" style="text-align: justify;"> <span style="font-family: "Palatino Linotype","serif"; font-size: 13.0pt; line-height: 115%;"><b>Πέμπτη 31 Μαΐου</b><o:p></o:p></span></div> <div class="MsoNormal" style="text-align: justify;"> <span style="font-family: "Palatino Linotype","serif"; font-size: 13.0pt; line-height: 115%;"><b><br /></b></span></div> <div class="MsoNormal" style="text-align: justify;"> <b><span style="font-family: "Palatino Linotype","serif"; font-size: 13.0pt; line-height: 115%;"> </span></b><span style="font-family: 'Palatino Linotype', serif; font-size: 13pt; line-height: 115%;">Όλα τα λάφυρα συγκεντρώνονται μπροστά στο σουλτάνο και γίνεται δίκαιη μοιρασιά σύμφωνα με το οθωμανικό δίκαιο. Η μοίρα βέβαια των απλών ανθρώπων ήταν η σκλαβιά. Άνθρωποι διασκορπίστηκαν στα τέσσερα σημεία του ορίζοντα, κάποιοι ενέδωσαν στις προτάσεις που τους έγιναν και αλλαξοπίστησαν, οι περισσότεροι έμειναν πιστοί και όσοι μπορούσαν, έκαναν προσπάθειες να εξαγοράσουν την ελευθερία τους.</span></div> <div class="MsoNormal" style="text-align: justify;"> <span style="font-family: "Palatino Linotype","serif"; font-size: 13.0pt; line-height: 115%;">              </span></div> <div class="MsoNormal" style="text-align: justify;"> <span style="font-family: "Palatino Linotype","serif"; font-size: 13.0pt; line-height: 115%;">Για τα μέλη των επιφανών οικογενειών γνωρίζουμε ότι ο Μωάμεθ συνέλαβε όλους όσους μπόρεσε, ανάμεσά τους και τον Λουκά Νοταρά. Τους απελευθερώνει όλους. Κρατάει όμως ως ομήρους τους γιους τους, για να εξασφαλίσει την υπακοή τους αλλά και για να χρησιμοποιήσει τα νεαρά άτομα στο διοικητικό του μηχανισμό. Ανάμεσά σε αυτούς που δεν αναγνωρίστηκαν από τον σουλτάνο και παρέμεινε αιχμάλωτος ήταν ο Φραντζής, ο οποίος αργότερα θα κατορθώσει να διαφύγει και να πάει στην Πελοπόννησο.<br />                </span></div> <div class="MsoNormal" style="text-align: justify;"> <span style="font-family: "Palatino Linotype","serif"; font-size: 13.0pt; line-height: 115%;">Απέναντι στους Βενετούς και στους άλλους Λατίνους, ο Μωάμεθ θα επιδείξει τιμωρητική διάθεση, εκτελώντας όσους έπεσαν στα χέρια του. Στη συνοικία του Γαλατά οι Γενοβέζοι προσπαθούν να διαπραγματευτούν, οι Τούρκοι όμως προχωρούν γρήγορα στον αφοπλισμό τους και στην κατεδάφιση των τειχών. Λίγες μέρες αργότερα θα αποκεφαλιστεί και ο μετριοπαθής Βεζίρης Χαλίλ, ο οποίος είχε κατηγορηθεί για προδοσία.<o:p></o:p></span></div> <div class="MsoNormal" style="text-align: justify;"> <br /></div> <div class="MsoNormal" style="text-align: justify;"> <b style="font-family: 'Palatino Linotype', serif; font-size: 13pt; line-height: 115%;">Παρασκευή 1 Ιουνίου 1453</b></div> <div class="MsoNormal" style="text-align: justify;"> <br /></div> <div class="MsoNormal" style="text-align: justify;"> <span style="font-family: "Palatino Linotype","serif"; font-size: 13.0pt; line-height: 115%;">Ανακοινώνεται σουλτανικό φιρμάνι, σύμφωνα με το οποίο οι Έλληνες που είχαν αποφύγει ή εξαγοράσει την ελευθερία τους, μπορούσαν να επιστρέψουν στα σπίτια τους. Είναι μια διαταγή με μηδενικό αντίκρισμα γιατί αυτοί είναι ελάχιστοι…<o:p></o:p></span></div> <div class="MsoNormal" style="text-align: justify;"> <br /></div> <div class="MsoNormal" style="text-align: justify;"> <b style="font-family: 'Palatino Linotype', serif; font-size: 13pt; line-height: 115%;">Kυριακή 3 Ιουνίου</b></div> <div class="MsoNormal" style="text-align: justify;"> <span style="font-family: "Palatino Linotype","serif"; font-size: 13.0pt; line-height: 115%;">  <o:p></o:p></span></div> <div class="MsoNormal" style="text-align: justify;"> <span style="font-family: 'Palatino Linotype', serif; font-size: 13pt; line-height: 115%;">Το καλό και ευγενικό πρόσωπο του κυκλοθυμικού Μωάμεθ θα κρατήσει για λίγο. Αρχικά φαινόταν ότι προόριζε τον Ανθενωτικό Λουκά Νοταρά για κυβερνήτη της κατακτημένης Πόλης. </span></div> <div class="MsoNormal" style="text-align: justify;"> <span style="font-family: "Palatino Linotype","serif"; font-size: 13.0pt; line-height: 115%;"><br /></span></div> <div class="MsoNormal" style="text-align: justify;"> <span style="font-family: "Palatino Linotype","serif"; font-size: 13.0pt; line-height: 115%;">Το περιβάλλον του σουλτάνου, για να προλάβει μια τέτοια εξέλιξη φρόντισε να τον διαβάλλει, ο ίδιος ο σουλτάνος κατά τη διάρκεια ενός συμποσίου έμαθε για το μικρό γιο του έλληνα άρχοντα και διέταξε να τον φέρουν στο χαρέμι του. Ο Νοταράς προσπάθησε να γλυτώσει το γιο του από την ατίμωση, με αποτέλεσμα να αποκεφαλιστούν με διαταγή του σουλτάνου ο ίδιος ο Νοταράς , ο γιος του αλλά και ο γαμπρός του. Την επόμενη μέρα συνελήφθησαν άλλοι εννέα Έλληνες ευγενείς και στάλθηκαν στο ικρίωμα.<o:p></o:p></span></div> <div class="MsoNormal" style="text-align: justify;"> <br /></div> <div class="MsoNormal" style="text-align: justify;"> <b style="font-family: 'Palatino Linotype', serif; font-size: 13pt; line-height: 115%;">Σάββατο 9 Ιουνίου</b></div> <div class="MsoNormal" style="text-align: justify;"> <br /></div> <div class="MsoNormal" style="text-align: justify;"> <span style="font-family: "Palatino Linotype","serif"; font-size: 13.0pt; line-height: 115%;">Δύο πλοία με Κρήτες στρατιώτες που είχαν προβάλλει ηρωική άμυνα στα τείχη της Πόλης και κατόρθωσαν να διαφύγουν, θα είναι οι πρώτοι μαντατοφόροι της άλωσης. <i><<Ποτέ δεν υπήρξε και δεν θα υπάρξει τέτοιο τρομερό γεγονός>></i>, έγραψε ένας μοναχός. Την διασπορά της τρομερής είδησης στα νησιά του Αιγαίου, στα ελληνικά παράλιο και από εκεί στην Ιταλία και τη Δύση μέχρι τις πύλες του Γιβραλτάρ και τον ευρωπαϊκό Βορά μετέφεραν οι βενετικές και γενοβέζικες γαλέρες. Το γεγονός και η περιγραφή της Άλωσης, με τη σκλαβιά και τη λεηλασία συγκλόνισε ιδιαίτερα τις ιταλικές πόλεις, αλλά και προβλημάτισε σχετικά με το τι πρόκειται να συμβεί στο μέλλον.<o:p></o:p></span></div> <div class="MsoNormal" style="text-align: justify;"> <br /></div> <div class="MsoNormal" style="text-align: justify;"> <br /></div> <div class="MsoNormal" style="text-align: justify;"> <b style="font-family: 'Palatino Linotype', serif; font-size: 13pt; line-height: 115%;">Πέμπτη21 Ιουνίου</b></div> <div class="MsoNormal" style="text-align: justify;"> <span style="font-family: "Palatino Linotype","serif"; font-size: 13.0pt; line-height: 115%;"><br />Ο Μωάμεθ με τη συνοδεία του θα αναχωρήσει για την Αδριανούπολη. Η πάλαι ποτέ κορωνίδα των πόλεων ήταν άδεια, μισοερειπωμένη, έρημη και σκοτεινή, μαυρισμένη σαν από πυρκαγιά και παράξενα σιωπηλή. Καθώς περνούσε μέσα από τους δρόμους της λέγεται ότι είπε: </span></div> <div class="MsoNormal" style="text-align: justify;"> <span style="font-family: "Palatino Linotype","serif"; font-size: 13.0pt; line-height: 115%;"><br /></span></div> <div class="MsoNormal" style="text-align: justify;"> <span style="font-family: "Palatino Linotype","serif"; font-size: 13.0pt; line-height: 115%;">         <i>  <b><span style="color: red;">  <<Tι πόλη παραδώσαμε στη λεηλασία και στην καταστροφή…>></span></b></i><o:p></o:p></span></div> <div class="MsoNormal" style="text-align: justify;"> <span style="font-family: "Palatino Linotype","serif"; font-size: 13.0pt; line-height: 115%;"><i><br /></i></span></div> <br /> <div class="MsoNormal" style="text-align: justify;"> <span style="font-family: "Palatino Linotype","serif"; font-size: 13.0pt; line-height: 115%;">Σύντομα θα ξεκινήσει ένα μεγάλο πρόγραμμα ανοικοδόμησης της Πόλης, που θα ζούσε πια την οθωμανική της ιστορία.</span><span style="font-family: "Palatino Linotype","serif"; font-size: 13.0pt; line-height: 115%; mso-bidi-font-family: "Palatino Linotype";"></span><span style="font-family: "Palatino Linotype","serif"; font-size: 13.0pt; line-height: 115%;"><o:p></o:p></span></div> </div>

Μετά την λεηλασία … η τύχη των ηττημένων…

vizantinaistorika.blogspot.gr του Θάνου Δασκαλοθανάση Τετάρτη 30 Μαΐου Αργά το απόγευμα ο Μωάμεθ εισέρχεται έφιππος στην Πόλη....

Διαβάστε περισσότερα »

Στην Τουρκία αναζητούν το Βυζάντιο ενώ εμείς το απαξιώνουμε

<div dir="ltr" style="text-align: left;" trbidi="on"> nikosxeiladakis.gr<br /> <div class="MsoNormal" style="text-align: justify;"> </div> <div class="MsoNormal" style="text-align: justify;"> <img height="482" src="http://www.koolnews.gr/wp-content/uploads/2013/03/byzantio.png" style="text-align: left;" width="640" /></div> <div class="MsoNormal" style="text-align: justify;"> <b><span style="font-family: "Palatino Linotype","serif"; font-size: 13.0pt; line-height: 115%;"><br /></span></b></div> <div class="MsoNormal" style="text-align: justify;"> <b><span style="font-family: "Palatino Linotype","serif"; font-size: 13.0pt; line-height: 115%;">Γράφει ο Νίκος Χειλαδάκης</span></b><span style="font-family: "Palatino Linotype","serif"; font-size: 13.0pt; line-height: 115%;"><br /></span></div> <div class="MsoNormal" style="text-align: justify;"> <span style="font-family: "Palatino Linotype","serif"; font-size: 13.0pt; line-height: 115%;">Ενώ στην σημερινή Τουρκία παρατηρείται μια εκπληκτική στροφή στην αυτοκρατορική λαμπρότητα του Βυζαντίου με ένα παράδοξο νεοοθωμανικό προφίλ, με την αναζωογόνηση βυζαντινών μνημείων ακόμα και με σύμβολα σαν τον Δικέφαλο Αετό, εδώ στην Ελλάδα την φυσική κληρονόμο της Ανατολικής Ρωμαϊκής Αυτοκρατορίας, έχει επικρατήσει μια πλήρης απαξίωση όλων αυτών των πολιτιστικών και θρησκευτικών προτύπων που έλαμψαν επί αιώνες για να βουλιάξουμε στην μιζέρια μιας ατέλειωτης εθνικής κρίσης.<br />          </span></div> <div class="MsoNormal" style="text-align: justify;"> <span style="font-family: "Palatino Linotype","serif"; font-size: 13.0pt; line-height: 115%;">Το Βυζάντιο ήταν ένας ολόκληρος τρόπος ζωής που είναι πολύ διαφορετικός από τον σημερινό φθοροποιό μοντέλο της σημερινής εκσυγχρονιστικής μας κοινωνίας. Και είναι πράγματι τόσο θλιβερή η διαπίστωση πως όλος αυτός ο τεχνολογικός πολιτισμός, που υποτίθεται ότι δημιουργήθηκε για να βελτιώσει το επίπεδο διαβίωσης οδήγησε στην πλήρη αλλοτρίωση των συνειδήσεων και στην μεγάλη οικονομική κρίση. Σήμερα βρισκόμαστε τόσο μακριά από την εποχή εκείνη στον προθάλαμο ενός κυριολεκτικά κοινωνικού ολοκαυτώματος.<br />          </span></div> <div class="MsoNormal" style="text-align: justify;"> <span style="font-family: "Palatino Linotype","serif"; font-size: 13.0pt; line-height: 115%;">Το Βυζάντιο, ή το σωστό η Ανατολική Ρωμαϊκή Αυτοκρατορία, είτε το θέλουν είτε όχι οι πολλοί όψιμοι επικριτές του, είναι η μόνη αυτοκρατορία σε όλη την ανθρώπινη ιστορία που κράτησε επί τόσους αιώνες και επιβίωσε σε πολύ δύσκολες συνθήκες και με τόσες επιβουλές και από ανατολάς και από δυσμάς. Ακριβώς αυτή η μεγάλη μακροβιότητα αυτής της αυτοκρατορίας, που για πολλούς έχει ταυτιστεί σκόπιμα, (σύμφωνα με τις νεοεποχικές αντιλήψεις για την ιστορία), με την διαφθορά, την ίντριγκα και το σκοτεινό παρασκήνιο, είναι ένα μεγάλο θέμα και χρήζει τουλάχιστον για μας τους Έλληνες μιας αντάξιας προσοχής και έρευνας. Και είναι δυστύχημα που οι μεγαλύτεροι βυζαντινολόγοι διακρίθηκαν στο εξωτερικό και όχι εδώ στην χώρα που απετέλεσε ένα από τα σημαντικότερα τμήματα της Ανατολικής Ρωμαϊκής Αυτοκρατορίας και την ουσιαστική κληρονομιά της.<br />              </span></div> <div class="MsoNormal" style="text-align: justify;"> <span style="font-family: "Palatino Linotype","serif"; font-size: 13.0pt; line-height: 115%;">Οι συνεκτικοί κρίκοι αυτής της αυτοκρατορίας ήταν βασικά δυο θεμελιώδη στοιχεία που διακρίθηκαν σταδιακά και έγιναν οι στυλοβάτες του μεγαλοπρεπούς αυτού οικοδομήματος το οποίο παρήγαγε πολιτισμό την ίδια περίοδο του σκοταδισμού και της μαύρης θρησκοληψίας των δυτικών λαών. Αυτοί ήταν η Ορθοδοξία και η ελληνική γλώσσα. Το δέος που προκαλεί σήμερα σε ένα ανυποψίαστο επισκέπτη, ή σε κάποιο προσκυνητή το εσωτερικό της Αγίας Σοφίας, εκφράζει ακριβώς αυτό το αίσθημα της πνευματικού φωτός της ελληνορθόδοξης χριστιανικής αυτοκρατορίας. Αλλά και η επιγραφή στα ελληνικά που βρίσκετε στο προαύλιο αυτού του μεγαλειώδους οικοδομήματος, το «νίψον ανομηματα μη μόναν όψιν», με την ιδιότητα του αναγραμματισμού, συμπληρώνει την θεία αυτή δημιουργία και προβάλει τις βάσεις της, δηλαδή τον χριστιανισμό και την ελληνικότητα, δηλαδή την Ρωμιοσύνη. Αυτές οι θεμελιώδεις βάσεις στήριξαν, χαρακτήρισαν και εμψύχωσαν σε όλους τους αιώνες την ύπαρξη αυτής της αυτοκρατορίας.<br />           </span></div> <div class="MsoNormal" style="text-align: justify;"> <span style="font-family: "Palatino Linotype","serif"; font-size: 13.0pt; line-height: 115%;">Οι κάτοικοι της Ανατολικής Ρωμαϊκής Αυτοκρατορίας είχαν και ένα άλλο σημαντικό γνώρισμα που σταθεροποιήθηκε σταδιακά και έγινε ο πολιτιστικός πώλος της αυτοκρατορίας. Αυτό ήταν η ελληνική γλώσσα. Η ελληνική γλώσσα γρήγορα καθιερώθηκε και έγινε ο μοχλός της διάδοσης των ευαγγελίων που γραφτήκαν ακριβώς σε αυτή την γλώσσα, την γλώσσα που μιλιούνταν σχεδόν σε όλη την αυτοκρατορία παρά του ότι γίνονταν δεκτές και ελεύθερες η χρήση και των άλλων τοπικών γλωσσών. Η ελληνική γλώσσα και η κληρονομιά των ελληνιστικών βασιλείων των διαδόχων του Μ. Αλεξάνδρου, αποτελούσε τον συνδετικό κρίκο εκατομμυρίων ανθρώπων, ποικίλων θρησκευτικών, κοινωνικών και φυλετικών προελεύσεων, για να εκφράσουν με τον καλύτερο τρόπο την έννοια της πολιτικής συνοχής. Τα ελληνικά από την ίδρυση της αυτοκρατορίας ασκούσανε ήδη μια μεγάλη γοητεία και ήταν η γλώσσα του πνεύματος σε όλη την Ανατολική Ρωμαϊκή Αυτοκρατορία και με την επικράτηση του χριστιανισμού που διαμορφώθηκε σαν η ανατολική Ορθοδοξία, απέβησαν ο στύλος και το σώμα της έκφρασης αυτής της ρωμαίικης ψυχής.<br />            </span></div> <div class="MsoNormal" style="text-align: justify;"> <span style="font-family: "Palatino Linotype","serif"; font-size: 13.0pt; line-height: 115%;">Οι Ρωμιοί του Βυζαντιου χρησιμοποιούσαν την ελληνική γλώσσα που άλλαξε λίγο καθώς ο γλώσσες αλλάζουν με τον χρόνο. Αυτό ήταν ένα μεγάλο κίνητρο για την μελέτη της φιλοσοφίας και την συνεχή άνοδο του πνευματικού επιπέδου του λαού. Ο αυτοκράτορας ήταν αυτός που έπρεπε να συμβαδίσει με την ανώτερη παιδεία της ελληνικής γλώσσας και να φέρεται σωστά και δίκαια. Η ελληνική γλώσσα χαρακτήρισε όλη την ιστορική πορεία της αυτοκρατορίας. Πολλοί υψηλοί αξιωματούχοι της αυτοκρατορίας ακόμα και αυτοκράτορες δεν ήταν εκ γενετής Έλληνες, όμως η απαραίτητη προϋπόθεση της ανόδου τους ήταν η ορθόδοξη πίστη τους και η ελληνική γλώσσα. Η ελληνική γλώσσα είναι αυτή που σηματοδότησε την ίδρυση του Βυζαντιου με εκείνο το περίφημο στα ελληνικά «Εν τούτω νίκα» και στη συνέχεια με τον ελληνικό εθνικό ύμνο της Ανατολικής Ρωμαϊκής Αυτοκρατορίας όταν υψώθηκε από την αγία Ελένη ο Τίμιος Σταυρός. «Σώσον, Κύριε, τον λαόν Σου και ευλόγησον την κληρονομίαν Σου, νίκας τοις βασιλεύσι κατά βαρβάρων δωρούμενος και το σον φυλάττων, δια του Σταυρού Σου, πολίτευμα». Αιώνες μετά με τον περίφημο ελληνικό Ακάθιστο Ύμνο, «Τη Υπερμάχω Στρατηγώ τα νικητήρια, Ως λυτρωθείσα των δεινών ευχαριστήρια, Αναγράφω σοι η Πόλις σου, Θεοτόκε. Αλλ’ ως έχουσα το κράτος απροσμάχητον, Εκ παντοίων με κινδύνων ελευθέρωσον. Ίνα κράζω σοι, Χαίρε, Νύμφη Ανύμφευτε. Και στο τέλος της ζωής αυτής της αυτοκρατορίας, με τον περίφημο λόγω του Κωνσταντίνου Παλαιολόγου, του τελευταίου αυτοκράτορα, του Μαρμαρωμένου Βασιλιά στην ελληνική γλώσσα: «Για τέσσερα πράγματα αξίζει όλοι μας να πεθάνουμε, για το καθένα μόνο του ξεχωριστά: πρώτον μεν υπέρ της πίστεως ημών και ευσεβείας, δεύτερον δε υπέρ της πατρίδος, τρίτον δε υπέρ του βασιλέως ως Χριστού κυρίου, και τέταρτον υπέρ συγγενών και φίλων».<br />             </span></div> <div class="MsoNormal" style="text-align: justify;"> <span style="font-family: "Palatino Linotype","serif"; font-size: 13.0pt; line-height: 115%;">Πόσο αλήθεια όλα αυτά ακούγονται απόμακρα στην σημερινή νεοελληνική εποχή! Και όμως, η ταυτότητα και η επιβίωση του νεοέλληνα που είναι βυθισμένος στην εκσυγχρονιστική του «ρουφήχτρα», είναι άμεσα συνδεδεμένη με την συνειδητοποίηση του σαν ο άμεσος κληρονόμος αυτή της περιόδου. Μόνο τότε θα κατανοήσουμε ότι η Ρωμιοσύνη της Ανατολικής Ρωμαϊκής Αυτοκρατορίας, είναι το μόνο «σωσίβιο» στην σημερινή τραγική μας πραγματικότητα σε ένα λαό που παραπαίει με μια ολέθρια οικονομική κρίση απόρροια της βαθύτερης πνευματικής του κρίσης.<br /> <br /> <br /> ΝΙΚΟΣ ΧΕΙΛΑΔΑΚΗΣ<br /> Δημοσιογράφος-Συγγραφέας-Τουρκολόγος<o:p></o:p></span></div> </div>

Στην Τουρκία αναζητούν το Βυζάντιο ενώ εμείς το απαξιώνουμε

nikosxeiladakis.gr Γράφει ο Νίκος Χειλαδάκης Ενώ στην σημερινή Τουρκία παρατηρείται μια εκπληκτική στροφή στην αυτοκρατορική λαμ...

Διαβάστε περισσότερα »

Οι δρόμοι κατά τη βυζαντινή περίοδο

<div dir="ltr" style="text-align: left;" trbidi="on"> <a href="https://www.facebook.com/pages/B%CF%85%CE%B6%CE%B1%CE%BD%CF%84%CE%B9%CE%BD%CF%8E%CE%BD-%CE%99%CF%83%CF%84%CE%BF%CF%81%CE%B9%CE%BA%CE%AC/137153069780792?fref=nf">Από Βυζαντινών Ιστορικά</a><br /> <div class="MsoNormal" style="text-align: justify;"> <table align="center" cellpadding="0" cellspacing="0" class="tr-caption-container" style="margin-left: auto; margin-right: auto; text-align: center;"><tbody> <tr><td style="text-align: center;"><img height="542" src="https://scontent-mxp.xx.fbcdn.net/hphotos-xpa1/v/t1.0-9/p403x403/11050695_431490590347037_7934901139636817156_n.png?oh=7e3d2f5e20aa4d6f0c726d8035c0d13f&oe=5592FC7E" style="margin-left: auto; margin-right: auto; text-align: left;" width="640" /></td></tr> <tr><td class="tr-caption" style="text-align: center;"><br /></td></tr> </tbody></table> </div> <div class="MsoNormal" style="text-align: justify;"> <b style="font-family: 'Palatino Linotype', serif; font-size: 13pt; line-height: 115%;"><span style="color: red;">Οι δρόμοι, από τα βασικά συστατικά στοιχεία μιας πόλης, δε μένουν αμετάβλητοι στις αλλαγές που χαρακτηρίζουν τις πόλεις· αντίθετα, αλλάζουν μορφή μαζί τους. Κατά την περίοδο της Ύστερης Αρχαιότητας, οι περισσότερες πόλεις της αυτοκρατορίας είχαν υιοθετήσει το γνωστό ιπποδάμειο σύστημα( δρόμοι κάθετοι).</span></b></div> <div class="MsoNormal" style="text-align: justify;"> <span style="font-family: "Palatino Linotype","serif"; font-size: 13.0pt; line-height: 115%;"><br /></span></div> <div class="MsoNormal" style="text-align: justify;"> <span style="font-family: "Palatino Linotype","serif"; font-size: 13.0pt; line-height: 115%;">Οι νέες όμως πόλεις της αυτοκρατορικής περιόδου σχεδιάστηκαν με βάση την οργάνωση των στρατοπέδων του ρωμαϊκού στρατού: είχαν δύο κύριες οδούς, κάθετες μεταξύ τους αλλά παράλληλες προς τα σημεία του ορίζοντα, την decumanus maximus, με κατεύθυνση Ανατολή-Δύση, και την cardo, με κατεύθυνση Βορράς-Νότος, οι οποίες ξεκινούσαν από το κέντρο της πόλης, όπου βρισκόταν το Forum (Αγορά),και κατέληγαν στις πύλες των τειχών. Οι δρόμοι αυτοί διέθεταν και στις δύο πλευρές τους στοές, που στέγαζαν εμπορικά καταστήματα και εργαστήρια.<o:p></o:p></span></div> <div class="MsoNormal" style="text-align: justify;"> <span style="font-family: "Palatino Linotype","serif"; font-size: 13.0pt; line-height: 115%;"><br /></span></div> <div class="MsoNormal" style="text-align: justify;"> <span style="font-family: "Palatino Linotype","serif"; font-size: 13.0pt; line-height: 115%;">Στα τέλη του 6ου αιώνα αρχίζει μια σταδιακή παρακμή των πόλεων που οδηγεί στην κατάρρευση της αστικής ζωής και στην αλλαγή της όψης του αστικού τοπίου. Οι πόλεις συρρικνώνονται σε έκταση και αλλάζουν ριζικά σε μορφή και λειτουργίες. Ανάμεσα στις κατοικίες, ο παλιός αστικός ιστός συμπίπτει με τον καινούργιο μόνο στο κύριο οδικό δίκτυο. Σε κάποιες πόλεις διατηρείται το σύστημα της διασταύρωσης των κεντρικών λεωφόρων, ενώ σε άλλες εξακολουθεί να βρίσκεται σε χρήση μόνον ο παλιός κεντρικός δρόμος, προς τον οποίο οδηγούν μικρότεροι και στενότεροι δρόμοι. </span></div> <div class="MsoNormal" style="text-align: justify;"> <span style="font-family: "Palatino Linotype","serif"; font-size: 13.0pt; line-height: 115%;"><br /> Οι πόλεις στο μέσο και ύστερο Βυζάντιο διέθεταν λίγους κεντρικούς δρόμους και αρκετές παρόδους, εκατέρωθεν των οποίων ήταν κτισμένα σπίτια ή αυλές. Η κατάσταση των δρόμων συνήθως δεν ήταν καλή, καθώς δεν υπήρχαν ιδιαίτερα φροντισμένα συστήματα αποχέτευσης. Έτσι οι λακκούβες, οι λάσπες, οι κοπριές και τα σκουπίδια συνέθεταν την καθημερινή όψη των δρόμων της εποχής.<o:p></o:p></span></div> <div class="MsoNormal" style="text-align: justify;"> <span style="font-family: "Palatino Linotype","serif"; font-size: 13.0pt; line-height: 115%;"><br /></span></div> <div class="MsoNormal" style="text-align: justify;"> <span style="font-family: "Palatino Linotype","serif"; font-size: 13.0pt; line-height: 115%;">Την ίδια περίοδο ιδρύθηκαν καινούργιοι οικισμοί, οι πόλεις – κάστρα, σε φυσικά οχυρά εδάφη. Οι δρόμοι, που προσαρμόζονταν στις ιδιομορφίες του εδάφους, ήταν κατά κανόνα στενοί, ανηφορικοί, σπάνια ευθύγραμμοι, λιθόστρωτοι και μεταβλητού πλάτους, ανάλογα με τον διαθέσιμο χώρο. Συχνά ήταν αδιέξοδοι, λειτουργώντας μάλλον ως περάσματα ανάμεσα στα πυκνοκτισμένα σπίτια. Μάλιστα, λόγω της απότομης κλίσης του εδάφους, οι οδοί συχνά διακόπτονταν από σκαλοπάτια, γεγονός που απέκλειε τη χρήση τροχοφόρων.<o:p></o:p></span></div> <div class="MsoNormal" style="text-align: justify;"> <span style="font-family: "Palatino Linotype","serif"; font-size: 13.0pt; line-height: 115%;"><br /></span></div> <br /> <div class="MsoNormal" style="text-align: justify;"> <span style="font-family: "Palatino Linotype","serif"; font-size: 13.0pt; line-height: 115%;">Δεν έχει εξακριβωθεί αν οι οικοδομικοί κανονισμοί που ίσχυαν για την Κωνσταντινούπολη, ίσχυσαν για κάποια περίοδο σε όλη την αυτοκρατορία. Ούτε αν οι διατάξεις που περιλαμβάνονται στην Εξάβιβλο του Αρμενοπούλου εφαρμόζονταν και στις επαρχιακές πόλεις. Πάντως, αξίζει να σημειωθεί, ότι το νέο Ελληνικό κράτος κράτησε σε ισχύ τις διατάξεις της"Εξαβίβλου" πριν από την οργάνωση του πρώτου Γενικού Οικοδομικού Κανονισμού.<o:p></o:p></span></div> </div>

Οι δρόμοι κατά τη βυζαντινή περίοδο

Από Βυζαντινών Ιστορικά Οι δρόμοι, από τα βασικά συστατικά στοιχεία μιας πόλης, δε μένουν αμετάβλητοι στις αλλαγές που χαρακτηρίζου...

Διαβάστε περισσότερα »

Η ελληνικότητα του πολυπολιτισμικού Βυζαντίου

<div dir="ltr" style="text-align: left;" trbidi="on"> pemptousia.gr<br /> <div class="MsoNormal" style="text-align: justify;"> <img alt="Byzantium_UP" height="294" src="http://pemptousia-2.wpengine.netdna-cdn.com/wp-content/uploads/2015/01/Byzantium_UP-600x276.jpg" style="text-align: left;" width="640" /></div> <div class="MsoNormal" style="text-align: justify;"> <b><span style="font-family: "Palatino Linotype","serif"; font-size: 13.0pt; line-height: 115%;"><span style="color: red;"><br /></span></span></b></div> <div class="MsoNormal" style="text-align: justify;"> <b><span style="font-family: "Palatino Linotype","serif"; font-size: 13.0pt; line-height: 115%;"><span style="color: red;"><br /></span></span></b></div> <div class="MsoNormal"> <span style="font-family: "Palatino Linotype","serif"; font-size: 13.0pt; line-height: 115%;">Στράτος Θεοδοσίου - Καθηγητής Ιστορίας και Φιλοσοφίας της Αστρονομίας Παν/μίου Αθηνών<o:p></o:p></span></div> <div class="MsoNormal" style="text-align: justify;"> <b><span style="font-family: "Palatino Linotype","serif"; font-size: 13.0pt; line-height: 115%;"><span style="color: red;"><br /></span></span></b></div> <div class="MsoNormal" style="text-align: justify;"> <b><span style="font-family: "Palatino Linotype","serif"; font-size: 13.0pt; line-height: 115%;"><span style="color: red;">Το Βυζάντιο, η Ανατολική Ρωμαϊκή αυτοκρατορία, ήταν μια πολυπολιτισμική αυτοκρατορία, διαφόρων λαών και γλωσσών, που συν τω χρόνω –λόγω της δύναμης της ελληνικής γλώσσας– έγινε ελληνόφωνη. </span>Η ελληνικότητα του Βυζαντίου ουσιαστικά έγκειται στη βαθμιαία υιοθέτηση από μεγάλο τμήμα του πληθυσμού της αυτοκρατορίας της ελληνικής γλώσσας, της ελληνικής παράδοσης και κυρίως της ελληνικής παιδείας.</span></b><span style="font-family: "Palatino Linotype","serif"; font-size: 13.0pt; line-height: 115%;"><o:p></o:p></span></div> <div class="MsoNormal" style="text-align: justify;"> <b><span style="font-family: "Palatino Linotype","serif"; font-size: 13.0pt; line-height: 115%;"><br /></span></b></div> <div class="MsoNormal" style="text-align: justify;"> <span style="font-family: "Palatino Linotype","serif"; font-size: 13.0pt; line-height: 115%;">Είναι αδιαμφισβήτητο ότι δεν υπήρχε μια αμιγής φυλετική πληθυσμιακή σύνθεση στην αυτοκρατορία, ωστόσο από ένα σημείο και πέρα η γλώσσα ήταν πια μόνο η ελληνική, που υποκατέστησε τη λατινική, ενώ βαθμιαία κυριάρχησαν τα ελληνικά ήθη και έθιμα, η ελληνική παιδεία και τελικά σε μεγάλο μέρος του πληθυσμού η ελληνική συνείδηση. Δηλαδή, συν τω χρόνω έχουμε έναν βαθμιαίο εξελληνισμό της αυτοκρατορίας. Το Βυζάντιο παύει πια να είναι μόνο ελληνόφωνο και ουσιαστικά καθίσταται ελληνικό. Και επειδή όλα αυτά βάδιζαν παράλληλα με το χριστιανικό θρησκευτικό στοιχείο, οι ελληνόφωνοι πληθυσμοί της αυτοκρατορίας αποτέλεσαν τη Ρωμιοσύνη. Την ευρύτερη εκείνη ιδέα που καταδεικνύει τον υπήκοο της ελληνόφωνης Ανατολικής χριστιανικής αυτοκρατορίας· τον Ρωμιό και όχι τον Έλληνα, χαρακτηρισμός που τότε ήταν ισοδύναμος με τον μη χριστιανό, τον οπαδό, δηλαδή, της εθνικής θρησκείας.<o:p></o:p></span></div> <div class="MsoNormal" style="text-align: justify;"> <span style="font-family: "Palatino Linotype","serif"; font-size: 13.0pt; line-height: 115%;"><br /></span></div> <div class="MsoNormal" style="text-align: justify;"> <span style="font-family: "Palatino Linotype","serif"; font-size: 13.0pt; line-height: 115%;">Βλέπουμε, λοιπόν, ότι το μεγαλύτερο μέρος του πληθυσμού της αυτοκρατορίας μιλούσε ελληνικά, σκεφτόταν ελληνικά, διάβαζε ελληνικά, έγραφε και σπούδαζε στα ελληνικά. Δεν μιλούσε αλβανικά ούτε βουλγαρικά ούτε σερβικά ούτε αρμενικά ούτε γεωργιανά. Σκεφτόσαστε την περίπτωση το Βυζάντιο να είχε υιοθετήσει τη γλώσσα και την κουλτούρα κάποιου γειτονικού μας λαού; Τι θα διατείνονταν οι γείτονές μας; Δεν θα είχαν υιοθετήσει αμέσως αυτή την αυτοκρατορία;<o:p></o:p></span></div> <div class="MsoNormal" style="text-align: justify;"> <span style="font-family: "Palatino Linotype","serif"; font-size: 13.0pt; line-height: 115%;"><br /></span></div> <div class="MsoNormal" style="text-align: justify;"> <span style="font-family: "Palatino Linotype","serif"; font-size: 13.0pt; line-height: 115%;">Κι εμείς, έχοντας μπροστά μας μια αυτοκρατορία που διακατέχεται από την ελληνική παιδεία, που μιλάει ελληνικά και πάντα αναφέρεται στο αρχαιοελληνικό της παρελθόν, «προσπαθούμε» να την απεμπολήσουμε; Τι πάει να πει ότι οι περισσότεροι αυτοκράτορες δεν ήταν Έλληνες, όπως διατείνονται αρκετοί στο διαδίκτυο, εξάλλου σπάνια οι βασιλείς προέρχονταν από τον λαό που κυβερνούσαν.<o:p></o:p></span></div> <div class="MsoNormal" style="text-align: justify;"> <span style="font-family: "Palatino Linotype","serif"; font-size: 13.0pt; line-height: 115%;"><br /></span></div> <div class="MsoNormal" style="text-align: justify;"> <span style="font-family: "Palatino Linotype","serif"; font-size: 13.0pt; line-height: 115%;"> Ο λαός τι πίστευε, τι μιλούσε, τι σπούδαζε και ποια παιδεία ακολουθούσε; Γιά απευθυνθείτε στους Σέρβους και στους Βούλγαρους επιστήμονες, όπως απευθυνθήκαμε εμείς, κανείς απ’ αυτούς δεν διανοείται να αμφισβητήσει την ελληνικότητα του Βυζαντίου.<o:p></o:p></span></div> <div class="MsoNormal" style="text-align: justify;"> <span style="font-family: "Palatino Linotype","serif"; font-size: 13.0pt; line-height: 115%;"><br /></span></div> <div class="MsoNormal" style="text-align: justify;"> <span style="font-family: "Palatino Linotype","serif"; font-size: 13.0pt; line-height: 115%;">Το Βυζάντιο είναι ελληνικό! Και βεβαίως η Ελλάδα –ή η Ρωμανία, αν θέλετε– είναι εκείνη που εκ των πραγμάτων θεωρούσε και πρέπει να θεωρεί το Βυζάντιο ως την ελληνική μεσαιωνική της ιστορία. Εξάλλου, η περιοχή όπου άκμασαν οι Βυζαντινοί ουσιαστικά αποτελούσε την ελληνιστική οικουμένη, όπου η Ελλάδα ήταν γλωσσική και πολιτιστική υπερδύναμη.<o:p></o:p></span></div> <div class="MsoNormal" style="text-align: justify;"> <span style="font-family: "Palatino Linotype","serif"; font-size: 13.0pt; line-height: 115%;"><br /></span></div> <div class="MsoNormal" style="text-align: justify;"> <span style="font-family: "Palatino Linotype","serif"; font-size: 13.0pt; line-height: 115%;">Το Βυζάντιο θεωρούμε ότι ήταν μια πολυπολιτισμική αυτοκρατορία που μεγαλούργησε χάρις στον Χριστιανισμό, στη δύναμη της ελληνικής γλώσσας, της αρχαιοελληνικής κουλτούρας και βέβαια του ρωμαϊκού παρελθόντος της. Αυτά ακριβώς επισημαίνει η διακεκριμένη βυζαντινολόγος Τζούντιθ Χέριν συγγραφέας του βιβλίου Byzantium – The Surprising Life of a Medieval Empire (2007), σε συνέντευξή της στην Κατερίνα Δαφέρμου. Έτσι, στην ερώτηση: Τι ακριβώς είναι αναπάντεχο και εκπληκτικό, όπως υπονοεί ο πρωτότυπος τίτλος του νέου σας βιβλίου, σε σχέση με το Βυζάντιο; Η εμπεριστατωμένη απάντησή της για τη μεγαλειώδη υπερχιλιόχρονη ιστορία της αυτοκρατορίας ήταν η εξής: Είναι το ελληνικό πυρ, ο συνδυασμός τριών διαφορετικών παραδόσεων στο εσωτερικό του, που του προσέδωσαν τη μακροχρόνια δύναμή του.<o:p></o:p></span></div> <div class="MsoNormal" style="text-align: justify;"> <span style="font-family: "Palatino Linotype","serif"; font-size: 13.0pt; line-height: 115%;"><br /></span></div> <div class="MsoNormal" style="text-align: justify;"> <span style="font-family: "Palatino Linotype","serif"; font-size: 13.0pt; line-height: 115%;">Βεβαίως ήταν χριστιανικό και είχε άμεσους δεσμούς με την πρώιμη περίοδο του Χριστιανισμού μέσα από τις αφηγήσεις των Ευαγγελίων σε απλά ελληνικά για να τις καταλαβαίνει ο λαός. Το χριστιανικό στοιχείο επικρατεί στην τέχνη και στην αρχιτεκτονική. Αυτή η κοινή γλωσσική βάση επέτρεψε στους κατοίκους της μεσαιωνικής αυτοκρατορίας την άμεση πρόσβαση σε όλο το εύρος της αρχαίας ελλληνικής σοφίας και στην παγανιστική παράδοση. Όχι μόνο στον Όμηρο, τον Ηρόδοτο, τον Ξενοφώντα, κ.ά., αλλά και σε όλες τις τεχνικές ανακαλύψεις των αρχαίων στα μαθηματικά, την αστρονομία, την ιατρική, τη γεωγραφία, την αρχιτεκτονική. Αυτά τα κείμενα μελετήθηκαν και αντιγράφηκαν στο Βυζάντιο από λογίους και τους μαθητές τους οι οποίοι τελικά έγιναν ειδήμονες στην αττική γλώσσα του 5ου αιώνα π.Χ. και μετουσίωσαν το στυλ και το λεξιλόγιό της στα δικά τους μεσαιωνικά γραπτά.<o:p></o:p></span></div> <div class="MsoNormal" style="text-align: justify;"> <span style="font-family: "Palatino Linotype","serif"; font-size: 13.0pt; line-height: 115%;"><br /></span></div> <div class="MsoNormal" style="text-align: justify;"> <span style="font-family: "Palatino Linotype","serif"; font-size: 13.0pt; line-height: 115%;">Και επειδή το Βυζάντιο ήταν η πρωτεύουσα του ανατολικού τμήματος της Ρωμαϊκής αυτοκρατορίας κληρονόμησε μέρος της ρωμαϊκής νομοθεσίας, της δημόσιας διοίκησης και της πολεμικής δύναμης.<o:p></o:p></span></div> <div class="MsoNormal" style="text-align: justify;"> <span style="font-family: "Palatino Linotype","serif"; font-size: 13.0pt; line-height: 115%;"><br /></span></div> <div class="MsoNormal" style="text-align: justify;"> <span style="font-family: "Palatino Linotype","serif"; font-size: 13.0pt; line-height: 115%;">Αυτή η συνύπαρξη τριών πηγών δύναμης, οι οποίες συνέθεσαν μια συνεπή ενότητα, είναι που μας ξαφνιάζει. Χάρη σε αυτήν μπορούσε το Βυζάντιο να επανιδρύεται ύστερα από πολλές «πτώσεις» και η Κωνσταντινούπολη να αντιστέκεται σε σφοδρές επιθέσεις έως το 1453. Η μακροβιότητα από μόνη της δεν μας εντυπωσιάζει. Ελάχιστοι, ωστόσο, μεσαιωνικοί πολιτισμοί αξιώθηκαν μια αδιάκοπη ζωή για περισσότερα από 1.000 χρόνια (Το Βήμα, 2 Νοεμβρίου 2008).<o:p></o:p></span></div> <div class="MsoNormal" style="text-align: justify;"> <span style="font-family: "Palatino Linotype","serif"; font-size: 13.0pt; line-height: 115%;"><br /></span></div> <div class="MsoNormal" style="text-align: justify;"> <span style="font-family: "Palatino Linotype","serif"; font-size: 13.0pt; line-height: 115%;">Στη μελέτη μας αυτή, που επικεντρώνεται κυρίως στη συμβολή του Βυζαντίου στις θετικές επιστήμες, θέλουμε να δείξουμε το έργο των σοφών λογίων, ιδιαιτέρως των αστρονόμων, οι οποίοι άκμασαν σε καθεμία από τις τρεις παραπάνω χρονικές περιόδους.<o:p></o:p></span></div> <div class="MsoNormal" style="text-align: justify;"> <span style="font-family: "Palatino Linotype","serif"; font-size: 13.0pt; line-height: 115%;"><br /></span></div> <div class="MsoNormal" style="text-align: justify;"> <span style="font-family: "Palatino Linotype","serif"; font-size: 13.0pt; line-height: 115%;">Σκοπός μας είναι να δώσουμε όχι ένα μονοσήμαντο και απρόσωπο βιογραφικό λεξικό, αλλά να εντάξουμε τους Βυζαντινούς θετικούς επιστήμονες, τους γιατρούς, τους χρονολόγους και τους αστρονόμους στο κοινωνικό τους πλαίσιο, στις δυνατότητες που τους πρόσφεραν οι αντίστοιχες συνθήκες, καθώς και η παιδεία, όπως είχε αναπτυχθεί στην εποχή τους. Αυτό σημαίνει ότι θα μελετήσουμε τον κάθε επιστήμονα όχι ξεκομμένο και πέρα από τον κοινωνικό περίγυρό του, αλλά μέσα σ’ αυτόν, όπως εντέλει είχε διαμορφωθεί την αντίστοιχη χρονική περίοδο στο Βυζάντιο. Άλλωστε τις αναφορές των πηγών πρέπει να τις διαβάζουμε και να τις εξετάζουμε γνωρίζοντας πώς ακριβώς σκεφτόταν και δρούσε η εποχή που τις παρήγαγε.<o:p></o:p></span></div> <div align="center" class="MsoNormal" style="text-align: center;"> <span style="font-family: "Palatino Linotype","serif"; font-size: 13.0pt; line-height: 115%;"> </span><br /> <hr align="center" noshade="" size="2" width="100%" /> <span style="font-family: "Palatino Linotype","serif"; font-size: 13.0pt; line-height: 115%;"> </span></div> <div class="MsoNormal" style="text-align: justify;"> <span style="font-family: "Palatino Linotype","serif"; font-size: 13.0pt; line-height: 115%;">Πηγή:<o:p></o:p></span></div> <div class="MsoNormal" style="text-align: justify;"> <b><span style="font-family: "Palatino Linotype","serif"; font-size: 13.0pt; line-height: 115%;">“ΣΤΑ ΧΡΟΝΙΑ ΤΟΥ ΒΥΖΑΝΤΙΟΥ”, συγγραφείς: ΣΤΡΑΤΟΣ ΘΕΟΔΟΣΙΟΥ – ΜΑΝΟΣ ΔΑΝΕΖΗΣ<o:p></o:p></span></b></div> <br /> <div class="MsoNormal" style="text-align: justify;"> <b><span style="font-family: "Palatino Linotype","serif"; font-size: 13.0pt; line-height: 115%;">Εκδόσεις: ΔΙΑΥΛΟΣ, ISBN  978-960-531-268-8, Σχήμα: 17 x 24 cm, Σελ.: 672<o:p></o:p></span></b></div> </div>

Η ελληνικότητα του πολυπολιτισμικού Βυζαντίου

pemptousia.gr Στράτος Θεοδοσίου - Καθηγητής Ιστορίας και Φιλοσοφίας της Αστρονομίας Παν/μίου Αθηνών Το Βυζάντιο, η Ανατολική Ρω...

Διαβάστε περισσότερα »

ΤΑ ΒΥΖΑΝΤΙΝΑ ΚΑΛΑΝΤΑ ΤΩΝ ΧΡΙΣΤΟΥΓΕΝΝΩΝ

<div dir="ltr" style="text-align: left;" trbidi="on"> <div> <iframe allowfullscreen="" frameborder="0" height="510" src="//www.youtube.com/embed/mb3ZEcJyE4A" width="854"></iframe></div> <div dir="ltr" style="text-align: left;" trbidi="on"> <br /> <br /> <div class="MsoNormal"> <span style="font-family: "Palatino Linotype","serif"; font-size: 13.0pt; line-height: 115%;">Άναρχος Θεός καταβέβηκεν,<br /> και εν τη Παρθένω κατώκησεν.<br /> Έρουρεμ, έρουρεμ<br /> έρου, έρου, έρουρεμ, Χαίρε Δέσποινα!<br /> <br /> Βασιλεύς των όλων και Κύριος<br /> ήρθε τον Αδάμ αναπλάσασθαι.<br /> Έρουρεμ, έρουρεμ<br /> έρου, έρου, έρουρεμ, Χαίρε Άχραντε!<br /> <br /> Γηγενείς σκιρτάτε και χαίρεσθε,<br /> τάξεις των αγγέλων ευφραίνεσθε.<br /> Έρουρεμ, έρουρεμ<br /> έρου έρου έρουρεμ, Χαίρε Δέσποινα!<br /> <br /> Δέξου Βηθλεέμ τον Δεσπότην σου,<br /> Βασιλέα πάντων και Κύριον<br /> Έρουρεμ, έρουρεμ,<br /> έρου, έρου, έρουρεμ, Χαίρε Άχραντε!<br /> <br /> Εξ Ανατολών Μάγοι έρχονται,<br /> δώρα προσκομίζοντες άξια.<br /> Έρουρεμ, έρουρεμ<br /> έρου, έρου, έρουρεμ, Χαίρε Άχραντε!<br /> <br /> ΒΥΖΑΝΤΙΝΑ ΚΑΛΑΝΤΑ(ΚΟΤΥΩΡΩΝ ΠΟΝΤΟΥ)<o:p></o:p></span><br /> <span style="font-family: "Palatino Linotype","serif"; font-size: 13.0pt; line-height: 115%;"><br /></span> <img src="http://diakonima.wpengine.netdna-cdn.com/wp-content/uploads/2013/12/%CF%87%CF%81%CE%B9%CF%83%CF%84%CE%BF%CF%8D%CE%B3%CE%B5%CE%BD%CE%BD%CE%B1-%CF%86%CE%AC%CF%84%CE%BD%CE%B7.jpg" /></div> </div> </div>

ΤΑ ΒΥΖΑΝΤΙΝΑ ΚΑΛΑΝΤΑ ΤΩΝ ΧΡΙΣΤΟΥΓΕΝΝΩΝ

Άναρχος Θεός καταβέβηκεν, και εν τη Παρθένω κατώκησεν. Έρουρεμ, έρουρεμ έρου, έρου, έρουρεμ, Χαίρε Δέσποινα! Βασιλεύς των όλων κ...

Διαβάστε περισσότερα »

Χριστούγεννα στο Βυζάντιο

<div dir="ltr" style="text-align: left;" trbidi="on"> vizantinaistorika.blogspot.gr<br /> <div class="MsoNormal" style="text-align: justify;"> <img src="http://www.byzmusic.gr/wp-content/uploads/2011/11/25_12-%CE%97-%CE%93%CE%95%CE%9D%CE%9D%CE%97%CE%A3%CE%99%CE%A3-%CE%A4%CE%9F%CE%A5-%CE%A3%CE%A9%CE%A4%CE%97%CE%A1%CE%9F%CE%A3-%CE%A7%CE%A1%CE%99%CE%A3%CE%A4%CE%9F%CE%A5_01.jpg" /></div> <div class="MsoNormal" style="text-align: justify;"> <br /></div> <div class="MsoNormal" style="text-align: justify;"> <br /></div> <div class="MsoNormal" style="text-align: justify;"> <span style="font-family: "Palatino Linotype","serif"; font-size: 13.0pt; line-height: 115%;"><b><span style="color: red;">Η εορτή της του Χριστού γεννήσεως, τα γενέθλια του Ιησού,γιορτή που ο Ιωάννης ο  Χρυσόστομος την ονομάζει << την σεμνότερη και μητέρα όλων των γιορτών>>, δεν είναι ίσως σε πολλούς γνωστό, ότι, ως αυτοτελής γιορτή, δεν γιορταζόταν κατά τους πρώτους χριστιανικούς αιώνες. </span></b>Τότε κατά την 5η Ιανουαρίου, από το τέλος της τρίτης εκατονταετηρίδας, γιορτάζονταν τα Επιφάνεια και μαζί με αυτήν γιορτάζονταν  και η γέννηση του Χριστού.<o:p></o:p></span></div> <div class="MsoNormal" style="text-align: justify;"> <span style="font-family: "Palatino Linotype","serif"; font-size: 13.0pt; line-height: 115%;">           </span></div> <div class="MsoNormal" style="text-align: justify;"> <span style="font-family: "Palatino Linotype","serif"; font-size: 13.0pt; line-height: 115%;">Ως ιδιαίτερη μέρα γιορτής των Χριστουγέννων ορίστηκε κατά τον 4ο αιώνα στη Δύση η 25η Δεκεμβρίου, μετά από πολλές συζητήσεις και διχογνωμίες, αφού πουθενά στην Παλαιά ή στην Καινή Διαθήκη δεν αναφέρεται ποιον μήνα και ποιαν μέρα γεννήθηκε ο Κύριος. Ορίστηκε λοιπόν η γιορτή των Χριστουγέννων από την Εκκλησία, που επιθυμούσε να αντικαταστήσει με χριστιανική γιορτή την ειδωλολατρική γιορτή του αήττητου Ήλιου, που γιορτάζονταν την ημέρα εκείνη.<o:p></o:p></span></div> <div class="MsoNormal" style="text-align: justify;"> <span style="font-family: "Palatino Linotype","serif"; font-size: 13.0pt; line-height: 115%;">          </span></div> <div class="MsoNormal" style="text-align: justify;"> <span style="font-family: "Palatino Linotype","serif"; font-size: 13.0pt; line-height: 115%;">Στην Ανατολή η εορτή των Χριστουγέννων εισήχθη κατά το τελευταίο τέταρτο του 4ου αιώνος, όπως βεβαιώνει ο ιερός Χρυσόστομος σε ομιλία του στην Αντιόχεια το 386.  Είναι σίγουρο ότι μεταξύ των ακροατών και του ιεράρχου, υπήρχαν και αυτοί που αντιδρούσαν στην καθιέρωση της γιορτής τη συγκεκριμένη ημερομηνία. Όταν μάλιστα το 378 γιορτάστηκαν για πρώτη φορά τα Χριστούγεννα στη Βασιλεύουσα, υπάρχουν μαρτυρίες ότι υπήρχαν και πάλι αντιδράσεις.<o:p></o:p></span></div> <div class="MsoNormal" style="text-align: justify;"> <span style="font-family: "Palatino Linotype","serif"; font-size: 13.0pt; line-height: 115%;">          </span></div> <div class="MsoNormal" style="text-align: justify;"> <span style="font-family: "Palatino Linotype","serif"; font-size: 13.0pt; line-height: 115%;">Όπως κι αν έχει, από την στιγμή που εισήχθηκε η γιορτή, επικράτησε χάρη στις ενέργειες σπουδαίων Ιεραρχών, και κυρίως του Χρυσόστομου, αλλά και του Γρηγορίου του Θεολόγου, του οποίου ο πρώτος στην Πόλη λόγος κατά την 25η Δεκεμβρίου 380 αρχιζε ως εξής: <<Χριστός γεννᾶται, δοξάσατε· Χριστὸς ἐξ οὐρανῶν, ἀπαντήσατε· Χριστὸς ἐπὶ γῆς, ὑψώθητε>><o:p></o:p></span></div> <div class="MsoNormal" style="text-align: justify;"> <span style="font-family: "Palatino Linotype","serif"; font-size: 13.0pt; line-height: 115%;">        </span></div> <div class="MsoNormal" style="text-align: justify;"> <span style="font-family: "Palatino Linotype","serif"; font-size: 13.0pt; line-height: 115%;">Οι Βυζαντινοί κατά την ημέρα των Χριστουγέννων φαίνεται ότι εντός του ναού σχημάτιζαν σπήλαιο και μέσα σε αυτό εναπόθεταν στρωμνή, στην οποία τοποθετούσαν ένα παιδί, που παρίστανε τον Ιησού. Αυτό  με σαφήνεια μαρτυρεί ο Θεόδωρος Βαλσαμών ερμηνεύοντας τον 83ο κανόνα της εν Τρούλλω συνόδου.<o:p></o:p></span></div> <div class="MsoNormal" style="text-align: justify;"> <span style="font-family: "Palatino Linotype","serif"; font-size: 13.0pt; line-height: 115%;">           </span></div> <div class="MsoNormal" style="text-align: justify;"> <span style="font-family: "Palatino Linotype","serif"; font-size: 13.0pt; line-height: 115%;">Κατά τους βυζαντινούς χρόνους υπήρχε συνήθεια για να τονωθεί η λεχώνα γυναίκα, ιδιαίτερα για το θηλασμό, να δίνουν το λεγόμενο λοχόζεμα, μια σούπα δηλαδή με σιμιγδάλι, αλλά και άλλα είδη, βούτυρο και μέλι.<o:p></o:p></span></div> <div class="MsoNormal" style="text-align: justify;"> <span style="font-family: "Palatino Linotype","serif"; font-size: 13.0pt; line-height: 115%;">           </span></div> <div class="MsoNormal" style="text-align: justify;"> <span style="font-family: "Palatino Linotype","serif"; font-size: 13.0pt; line-height: 115%;">Το λοχόζεμα συνήθιζαν οι βυζαντινοί πρόγονοί μας να στέλνουν σε φιλικά σπίτια την επόμενη των Χριστουγέννων, προς τιμή των λοχείων της Παναγιάς. Το έθιμο αυτό δεν ενέκρινε η Εκκλησία και το απαγόρευσε αφού η Παναγία <<ούκ έγνω λοχείαν>>. Η απαγόρευση αυτή όμως δεν εξάλειψε το έθιμο  το οποίο συνεχιζόταν και στα κατοπινά χρόνια.<o:p></o:p></span></div> <div class="MsoNormal" style="text-align: justify;"> <span style="font-family: "Palatino Linotype","serif"; font-size: 13.0pt; line-height: 115%;">         </span></div> <div class="MsoNormal" style="text-align: justify;"> <span style="font-family: "Palatino Linotype","serif"; font-size: 13.0pt; line-height: 115%;">Κατά τις μεγάλες εορτές συνηθιζόταν να καλλωπίζονται οι οικείες, να στολίζονται οι πόρτες και τα παράθυρα και να καθαρίζονται οι δρόμοι. Αυτό γινόταν και κατά την εορτή της Γεννήσεως του Κυρίου, οπότε  «…κατά διαταγήν του επάρχου της (κάθε) πόλεως, ου μόνον καθαρισμός των οδών εγένετο, αλλά και στολισμός διαφόρων κατά διαστήματα στηνομένων στύλων με δενδρολίβανα, κλάδους μύρτου και άνθη εποχής>>.<o:p></o:p></span></div> <div class="MsoNormal" style="text-align: justify;"> <span style="font-family: "Palatino Linotype","serif"; font-size: 13.0pt; line-height: 115%;">          </span></div> <div class="MsoNormal" style="text-align: justify;"> <span style="font-family: "Palatino Linotype","serif"; font-size: 13.0pt; line-height: 115%;">Κατά το Δωδεκαήμερο γνωρίζουμε ότι τα παιδιά γυρνούσαν τα σπιτια, από τις πρώτες πρωινές ώρες μεχρι το δειλινό και με αυλούς  και με σύριγγες (μουσικό όργανο) έλεγαν τα κάλαντα.<o:p></o:p></span></div> <div class="MsoNormal" style="text-align: justify;"> <span style="font-family: "Palatino Linotype","serif"; font-size: 13.0pt; line-height: 115%;">         </span></div> <div class="MsoNormal" style="text-align: justify;"> <span style="font-family: "Palatino Linotype","serif"; font-size: 13.0pt; line-height: 115%;">Περί των καλανδιστών κατά τα Χριστούγεννα κατά τον ΙΒ΄ αι. μαρτυρεί και ο Ι. Τζέτζης γράφων:<o:p></o:p></span></div> <div class="MsoNormal" style="text-align: justify;"> <span style="font-family: "Palatino Linotype","serif"; font-size: 13.0pt; line-height: 115%;">«…Και όσοι κατ’ αρχίμηνον την Ιανουαρίου και τη Χριστού γεννήσει δε και Φώτων ημέρα, οπόσοι περιτρέχουσι τας θύρας προσαιτούντες μετά ωδών και επωδών και λόγους εγκωμίων…».<o:p></o:p></span></div> <div class="MsoNormal" style="text-align: justify;"> <span style="font-family: "Palatino Linotype","serif"; font-size: 13.0pt; line-height: 115%;">          </span></div> <div class="MsoNormal" style="text-align: justify;"> <span style="font-family: "Palatino Linotype","serif"; font-size: 13.0pt; line-height: 115%;">Από τους στίχους πληροφορούμεθα ότι εκτός από τις ευχές, τα παιδία έλεγαν και εγκώμια προς τους νοικοκυραίους ανάλογα με τα σημερινά: << πολλά ΄παμε τ΄ αφέντη μας, ας πούμε της κυράς μας>>, ζητώντας και την αμοιβή τους.<o:p></o:p></span></div> <div class="MsoNormal" style="text-align: justify;"> <span style="font-family: "Palatino Linotype","serif"; font-size: 13.0pt; line-height: 115%;">         </span></div> <div class="MsoNormal" style="text-align: justify;"> <span style="font-family: "Palatino Linotype","serif"; font-size: 13.0pt; line-height: 115%;">Θα πρέπει να σημειωθεί ότι τα κάλαντα τα έλεγαν όχι μόνο παιδιά αλλά και ενήλικοι συνοδεία ορχήστρας, περιφερόμενοι μέχρι τη βαθειά νύυχτα, και δεν αποχωρούσαν από το σπιτι που καλαντούσαν, αν πρώτα δεν αμείβονταν.<o:p></o:p></span></div> <div class="MsoNormal" style="text-align: justify;"> <span style="font-family: "Palatino Linotype","serif"; font-size: 13.0pt; line-height: 115%;">          </span></div> <div class="MsoNormal" style="text-align: justify;"> <span style="font-family: "Palatino Linotype","serif"; font-size: 13.0pt; line-height: 115%;">Και δυστυχώς δεν ήταν μόνο αυτοί που <<ενοχλούσαν>>. Επειδή κατά την ημέρα αυτή, όπως και κατά τις επόμενες του Δωδεκαήμερου, γίνονταν οι μεταμφιέσεις, μασκαρεμένοι χτυπούσαν τις πόρτες, με φωνές και αστεϊσμούς ενοχλώντας τους οικοδεσπότες.<o:p></o:p></span></div> <div class="MsoNormal" style="text-align: justify;"> <span style="font-family: "Palatino Linotype","serif"; font-size: 13.0pt; line-height: 115%;">         </span></div> <div class="MsoNormal" style="text-align: justify;"> <span style="font-family: "Palatino Linotype","serif"; font-size: 13.0pt; line-height: 115%;">Τις ημέρες των μεγάλων εορτών και ευχάριστων γεγονότων, υπήρχε η συνήθεια, κατόπιν αδείας του αυτοκράτορα, να γίνονται ιπποδρομικοί αγώνες για τους οποίους οι Βυζαντινοί κυριολεκτικά παθιάζονταν. Έτσι λοιπόν την ημέρα των Χριστουγέννων γίνονταν αγώνες στον Ιππόδρομο παρουσία του βασιλιά και πλήθους θεατών. Το γεγονός αυτό βέβαια δεν άρεσε στην Εκκλησία, η οποία θα προτιμούσε ο λαός να βρίσκεται στους ναούς και όχι στα στάδια. Η αντίδρασή της όμως δεν φαίνεται να είχε αποτέλεσμα, όσον αφορά την τέλεση των αγώνων.<o:p></o:p></span></div> <div class="MsoNormal" style="text-align: justify;"> <span style="font-family: "Palatino Linotype","serif"; font-size: 13.0pt; line-height: 115%;">         </span></div> <div class="MsoNormal" style="text-align: justify;"> <span style="font-family: "Palatino Linotype","serif"; font-size: 13.0pt; line-height: 115%;">Το γιορτινό τόνο της ημέρας φυσικά τον έδιναν τα ανάκτορα, όπου γινόταν προετοιμασία για την πομπική μετάβαση του βασιλιά, την προέλευσιν ή πρόκενσον, όπως έλεγαν, από το ιερό παλάτι ως την Αγία Σοφία.<o:p></o:p></span></div> <div class="MsoNormal" style="text-align: justify;"> <span style="font-family: "Palatino Linotype","serif"; font-size: 13.0pt; line-height: 115%;">        </span></div> <div class="MsoNormal" style="text-align: justify;"> <span style="font-family: "Palatino Linotype","serif"; font-size: 13.0pt; line-height: 115%;">Κατά τον Κων/νο τον Πορφυρογέννητο την ημέρα της του Χριστού γεννήσεως, ο βασιλιάς φορώντας την χλαμύδα και το στέμμα και συνοδευόμενος από πατρίκιους, συγκλητικούς και στρατηγούς, έβγαινε από τα ανάκτορα και διά μέσου της κεντρικής οδού της Βασιλεύουσας, της Μέσης Οδού, κατευθυνόταν προς την Αγία Σοφία, επευφημούμενος από το λαό που του εύχονταν <<πολλά τα έτη>> <<πολλοί υμίν οι χρόνοι>>, <<πολυχρόνιοι ποιήσαι ο Θεός την αγίαν βασιλεία σου>> και έψαλλαν σε ήχο τρίτο σχετικούς προς την ημέρα ύμνους.<o:p></o:p></span></div> <div class="MsoNormal" style="text-align: justify;"> <span style="font-family: "Palatino Linotype","serif"; font-size: 13.0pt; line-height: 115%;">         </span></div> <div class="MsoNormal" style="text-align: justify;"> <span style="font-family: "Palatino Linotype","serif"; font-size: 13.0pt; line-height: 115%;">Όταν ο βασιλιάς έφτανε στη Μεγάλη Εκκλησιά, στον εξωνάρθηκα ο πραιπόζιτος του έβγαζε από το κεφάλι το στέμμα, προχωρώντας στον νάρθηκα συναντούσε τον πατριάρχη και μαζί έμπαιναν στον κυρίως ναό. Έπειτα, αφού έφτανε στο ιερό και προσκυνούσε, μετέβαινε στη θέση του στο μουτατώριον, από όπου σηκωνόταν, όταν ήταν η ώρα να κοινωνήσει. Κατά την επιστροφή στα ανάκτορα, σε πέντε σημεία της Πόλης οι Πράσινοι και οι Βένετοι τον επευφημούσαν και του απηύθυναν τις ίδιες ευχές.<o:p></o:p></span></div> <div class="MsoNormal" style="text-align: justify;"> <span style="font-family: "Palatino Linotype","serif"; font-size: 13.0pt; line-height: 115%;">        </span></div> <div class="MsoNormal" style="text-align: justify;"> <span style="font-family: "Palatino Linotype","serif"; font-size: 13.0pt; line-height: 115%;">Ας σημειωθεί ότι κατά την μετάβασή τους στην Μεγάλη Εκκλησιά για τη γιορτή των Χριστουγέννων οι βασιλείς άκουγαν και ύμνους και ευχές και στα Λατινικά.<o:p></o:p></span></div> <div class="MsoNormal" style="text-align: justify;"> <span style="font-family: "Palatino Linotype","serif"; font-size: 13.0pt; line-height: 115%;">         </span></div> <div class="MsoNormal" style="text-align: justify;"> <span style="font-family: "Palatino Linotype","serif"; font-size: 13.0pt; line-height: 115%;">Την λαμπρή και ένδοξη μέρα των Χριστουγέννων οι βασιλείς έδιδαν επίσημο γεύμα στα ανάκτορα, στο οποίο ήταν καλεσμένοι άρχοντες και αντιπρόσωποι ξένοι αλλά και δώδεκα φτωχοί κατά το παράδειγμα των δώδεκα μαθητών του Κυρίου. Όταν έτρωγαν, δεν ήταν καθισμένοι αλλά ανακεκλιμένοι κατά την αρχαία συνήθεια, ευχόμενοι κατά διαστήματα μεταξύ τους αλλά και προς τον βασιλιά τις ανάλογες με την ημέρα ευχές, ενώ οι καλλίφωνοι ψάλτες της Αγίας Σοφίας και των Αγίων Αποστόλων έψαλλαν: << Η Γέννησις σου Χριστέ ο Θεός ημών, ανέτειλε τω κόσμω το φως το της γνώσεως>><o:p></o:p></span></div> <div class="MsoNormal" style="text-align: justify;"> <span style="font-family: "Palatino Linotype","serif"; font-size: 13.0pt; line-height: 115%;">      </span></div> <div class="MsoNormal" style="text-align: justify;"> <span style="font-family: "Palatino Linotype","serif"; font-size: 13.0pt; line-height: 115%;">Την ημέρα αυτή εξαιτίας της ιερότητά της, με βασιλική διαταγή απαγορεύονταν να συλλαμβάνεται και να φυλακίζεται κάποιος που έκανε μικροπαραπτώματα, όχι όμως αν είχε υποπέσει σε σοβαρά εγκλήματα. Στο ίδιο πνεύμα, αποφυλακίζονταν, όσοι ήταν έγκλειστοι και εξέτιαν μικρές ποινές.<o:p></o:p></span></div> <div class="MsoNormal" style="text-align: justify;"> <br /></div> <br /> <div class="MsoNormal" style="text-align: justify;"> <span style="font-family: "Palatino Linotype","serif"; font-size: 13.0pt; line-height: 115%;"><span style="color: red;"><b>Φαίδων Κουκουλές, <i>''Βυζαντινών Βίος και Πολιτισμός''</i></b></span><o:p></o:p></span></div> </div>

Χριστούγεννα στο Βυζάντιο

vizantinaistorika.blogspot.gr Η εορτή της του Χριστού γεννήσεως, τα γενέθλια του Ιησού,γιορτή που ο Ιωάννης ο  Χρυσόστομος την ονομ...

Διαβάστε περισσότερα »

Ο Τάφος του Μεγάλου Αλεξάνδρου στη Χριστιανική Αγιογραφία

<div dir="ltr" style="text-align: left;" trbidi="on"> protothema.gr - imkastorias.gr<br /> <div class="separator" style="clear: both; text-align: center;"> <a href="http://www.imkastorias.gr/media/k2/items/cache/ea9e81301daf974563f48aafeb2472aa_L.jpg" imageanchor="1" style="margin-left: 1em; margin-right: 1em;"><img alt="Ο Τάφος του Μεγάλου Αλεξάνδρου στη Χριστιανική Αγιογραφία" border="0" src="http://www.imkastorias.gr/media/k2/items/cache/ea9e81301daf974563f48aafeb2472aa_L.jpg" style="text-align: left;" /></a></div> <div class="MsoNormal" style="text-align: justify;"> <b><span style="font-family: "Palatino Linotype","serif"; font-size: 13.0pt; line-height: 115%;"><span style="color: red;"><i><br /></i></span></span></b></div> <div class="MsoNormal" style="text-align: justify;"> <b><span style="font-family: "Palatino Linotype","serif"; font-size: 13.0pt; line-height: 115%;"><span style="color: red;"><i><br /></i></span></span></b></div> <div class="MsoNormal" style="text-align: justify;"> <b><span style="font-family: "Palatino Linotype","serif"; font-size: 13.0pt; line-height: 115%;"><span style="color: red;"><i>Ο Ορθόδοξος ερημίτης απεικονίζεται πάντα πάνω από τον τάφο του Μακεδόνα στρατηλάτη - Γιατί πιστεύεται ότι τον είχε δει και πού μπορεί να βρισκόταν.</i></span></span></b><span style="font-family: "Palatino Linotype","serif"; font-size: 13.0pt; line-height: 115%;"><o:p></o:p></span></div> <div class="MsoNormal" style="text-align: justify;"> <b><span style="font-family: "Palatino Linotype","serif"; font-size: 13.0pt; line-height: 115%;"><br /></span></b></div> <div class="MsoNormal" style="text-align: justify;"> <span style="font-family: "Palatino Linotype","serif"; font-size: 13.0pt; line-height: 115%;">Ένας όσιος της ορθόδοξης χριστιανικής εκκλησίας, ο ασκητής Σισώης, επί εκατοντάδες χρόνια απεικονίζεται σε αγιογραφίες πάνω από τον ανοιχτό τάφο του Μεγάλου Αλεξάνδρου. Ο Όσιος Σισώης συνιστά ένα αίνιγμα για την κλασική αλλά και τη βυζαντινή αρχαιολογία. Οι ειδικοί επιστήμονες προσπαθούν να ερμηνεύσουν τον συμβολισμό των σχετικών αγιογραφιών, οι πρώτες εκ των οποίων χρονολογούνται ήδη από τον 14ο μ.Χ. αιώνα. Και, επίσης, να απαντήσουν πειστικά στο ερώτημα:<b><i> Είχε στ' αλήθεια δει ο Όσιος Σισώης τον τάφο του Μεγάλου Αλεξάνδρου;</i></b><o:p></o:p></span></div> <div class="MsoNormal" style="text-align: justify;"> <a href="http://www.imkastorias.gr/media/k2/galleries/1367/001.jpg" imageanchor="1" style="clear: right; float: right; margin-bottom: 1em; margin-left: 1em;"><img border="0" height="320" src="http://www.imkastorias.gr/media/k2/galleries/1367/001.jpg" width="228" /></a><span style="font-family: "Palatino Linotype","serif"; font-size: 13.0pt; line-height: 115%;"><br /> Την ύπαρξη του Οσίου Σισώη επεσήμανε στο protothema.gr ο κ. Σωτήρης Αθανασέλης, καθηγητής Τοξικολογίας στην Ιατρική Σχολή του Πανεπιστημίου Αθηνών. Συγκεκριμένα, ο κ. Αθανασέλης σε εκτενή επιστολή του με τίτλο «Ο Τάφος του Μεγάλου Αλεξάνδρου στη Χριστιανική Αγιογραφία» γράφει: «Επί πολλά χρόνια επισκέπτης στο Ζαγόρι της Ηπείρου είχα την τύχη να επισκεφτώ αρκετές φορές την εκκλησία της Κοίμησης της Θεοτόκου στο χωριό Κουκούλι. Από την πρώτη επίσκεψή μου στην καταπληκτικά αγιογραφημένη αυτή εκκλησία, μού τράβηξε την προσοχή μια τοιχογραφία-αγιογραφία του Οσίου Σισώη ο οποίος βρίσκεται μπροστά στον ανοικτό τάφο του Μεγάλου Αλεξάνδρου (!) και αναφωνεί:<o:p></o:p></span></div> <div class="MsoNormal" style="text-align: justify;"> <span style="font-family: "Palatino Linotype","serif"; font-size: 13.0pt; line-height: 115%;"><br /></span></div> <div class="MsoNormal" style="text-align: justify;"> <span style="font-family: "Palatino Linotype","serif"; font-size: 13.0pt; line-height: 115%;">''Ορών σε τάφε δειλιώ σου την θέαν και καρδιοστάλακτον δάκρυον χέω, χρέος το κοινόφλητον εις νουν λαμβάνων, πως ουν μέλλω, διελθείν περας τοιούτον. Αι, αι θάνατε τις δύναται φυγείν σε;', ή, σε ελεύθερη απόδοση 'Βλέποντάς σε τάφε δειλιάζω και τρομάζω στη θέα σου και χύνω δάκρυα από την καρδιά, φέρνοντας στο νού μου το χρέος που οφείλουν όλοι οι άνθρωποι να εξοφλήσουν (δηλαδή το θάνατο), έτσι και εγώ θα υποστώ ένα τέτοιο τέλος. Αχ, αχ θάνατε, ποιος είναι εκείνος που μπορεί να σε αποφύγει;</span></div> <div class="MsoNormal" style="text-align: justify;"> <a href="http://www.imkastorias.gr/media/k2/galleries/1367/002.jpg" imageanchor="1" style="clear: left; float: left; margin-bottom: 1em; margin-right: 1em;"><img border="0" height="320" src="http://www.imkastorias.gr/media/k2/galleries/1367/002.jpg" width="215" /></a><span style="font-family: "Palatino Linotype","serif"; font-size: 13.0pt; line-height: 115%;"><br /> 'Η σκηνή αυτή, όπως απεικονίζεται στην ανωτέρω τοιχογραφία, πέραν του εντυπωσιασμού που μου προκάλεσε, μού δημιούργησε και εύλογα ερωτήματα τα οποία προσπάθησα να διερευνήσω με σχετική -ομολογώ- επιτυχία αφού το όλο θέμα είναι εκτός του γνωστικού μου αντικειμένου.<o:p></o:p></span></div> <div class="MsoNormal" style="text-align: justify;"> <span style="font-family: "Palatino Linotype","serif"; font-size: 13.0pt; line-height: 115%;"><br /></span></div> <div class="MsoNormal" style="text-align: justify;"> <span style="font-family: "Palatino Linotype","serif"; font-size: 13.0pt; line-height: 115%;">Οι μαθητές του Οσίου Σισώη, οι οποίοι θεωρούνται ως οι πρώτοι που απεικόνισαν τη σχετική σκηνή, την περιγράφουν ως εξής: 'Σισώης ο Μέγας εν Ασκηταίς έμπροσθεν του τάφου του βασιλέως των Ελλήνων Αλεξάνδρου, του πάλαι λάμψαντος εν δόξει φρίττει και το άστατον του καιρού και της δόξης της προσκαίρου λυπηθείς, ιδού κλαίει'.<o:p></o:p></span></div> <div class="MsoNormal" style="text-align: justify;"> <span style="font-family: "Palatino Linotype","serif"; font-size: 13.0pt; line-height: 115%;"><br /></span></div> <div class="MsoNormal" style="text-align: justify;"> <span style="font-family: "Palatino Linotype","serif"; font-size: 13.0pt; line-height: 115%;">Ο Όσιος Σισώης γεννήθηκε το 367 και πέθανε το 429 μ.Χ. Μόνασε στην έρημο της Θηβαΐδας στην Άνω Αίγυπτο. Η μνήμη του εορτάζεται στις 6 Ιουλίου και ανήκει στην πρώτη γενιά μεγάλων ασκητών που ακολούθησε τον Μέγα Αντώνιο. Στα ασκητικά και τα αγιολογικά κείμενα χαρακτηρίζεται ως 'Όσιος (=άγιος, μοναχός) Σισώης' ή 'Αββάς (=πατέρας) Σισώης'.<o:p></o:p></span></div> <div class="MsoNormal" style="text-align: justify;"> <span style="font-family: "Palatino Linotype","serif"; font-size: 13.0pt; line-height: 115%;"><br /></span></div> <div class="MsoNormal" style="text-align: justify;"> <span style="font-family: "Palatino Linotype","serif"; font-size: 13.0pt; line-height: 115%;">Tο μοναστήρι του Aββά Σισώη, στην κοιλάδα της Νιτρί</span><span style="font-family: 'Palatino Linotype', serif; font-size: 13pt; line-height: 115%;">ας στην περιοχή Wadi el Natroun της Αιγύπτου είναι ένα από τα αρχαία μοναστήρια της Σκήτης, της κοιτίδας του χριστιανικού μοναχισμού, τα οποία λειτουργούν από τον 4ο αιώνα μ.X. Το μοναστήρι περιέχει το σκήνωμα του Οσίου Σισώη το οποίο λέγεται ότι είναι τέλεια διατηρημένο σε ένα κόκκινο πανί.</span></div> <div class="MsoNormal" style="text-align: justify;"> <span style="font-family: 'Palatino Linotype', serif; font-size: 13pt; line-height: 115%;"><br /></span></div> <div class="MsoNormal" style="text-align: justify;"> <a href="http://www.imkastorias.gr/media/k2/galleries/1367/003.jpg" imageanchor="1" style="clear: right; float: right; margin-bottom: 1em; margin-left: 1em;"><img border="0" height="230" src="http://www.imkastorias.gr/media/k2/galleries/1367/003.jpg" width="320" /></a></div> <div class="MsoNormal" style="text-align: justify;"> <span style="font-family: "Palatino Linotype","serif"; font-size: 13.0pt; line-height: 115%;">Οι μοναχοί ισχυρίζονται ότι δεν είναι ασυνήθιστο για τον Άγιο Σισώη να κάνει θαύματα για τους αληθινά πιστούς και θεωρείται, εξάλλου, ως ένας από τους πιο σημαντικούς οσίους των Κοπτών Χριστιανών της Αιγύπτου. Οι πρώτες απεικονίσεις του, τον 16ο αιώνα, τον παριστούν ως σεβάσμιο γέροντα. Ο Όσιος Σισώης, απεικονίζεται πάντα, σε όλες τις αγιογραφίες, δίπλα στον τάφο του Μεγάλου Αλεξάνδρου, αναλογιζόμενος τη ματαιότητα της ζωής και το αναπόφευκτο του θανάτου. Γιατί όμως του Μεγάλου Αλεξάνδρου και όχι κάποιου άλλου;<o:p></o:p></span></div> <div class="MsoNormal" style="text-align: justify;"> <span style="font-family: "Palatino Linotype","serif"; font-size: 13.0pt; line-height: 115%;"><br /></span></div> <div class="MsoNormal" style="text-align: justify;"> </div> <div class="separator" style="clear: both; text-align: center;"> <a href="http://www.imkastorias.gr/media/k2/galleries/1367/006.jpg" imageanchor="1" style="clear: left; float: left; margin-bottom: 1em; margin-right: 1em;"><img border="0" height="264" src="http://www.imkastorias.gr/media/k2/galleries/1367/006.jpg" width="320" /></a></div> <div class="MsoNormal" style="text-align: justify;"> <span style="font-family: "Palatino Linotype","serif"; font-size: 13.0pt; line-height: 115%;">Θα πρέπει να επισημανθεί ότι παρόμοιες αγιογραφίες με αυτή του Κουκουλίου έχουν καταγραφεί, στη Μονή Μεγίστης Λαύρας και στη Μονή Ξηροποτάμου στο Άγιον Όρος, στη Μονή Βαρλαάμ στα Μετέωρα (1566) και στη Μονή Μεγίστης στο Καστελόριζο. Ακόμη απεικονίζεται σε Εκκλησίες της Καστοριάς όπως στο παρεκκλήσι του Αγίου Ιωάννου του Θεολόγου στη Μονή της Παναγίας της Μαυριώτισσας (1552), στον Αγ. Νικόλαο Θεολογίνας (1662) και στην εκκλησία του Ιωάννου του Προδρόμου στη συνοικία Αποζάρι (1727). Ανάλογη απεικόνιση υπάρχει και στη Μονή των Παμμεγίστων Tαξιαρχών στις Μηλιές του Πηλίου(1774). Σε όλες αυτές θα πρέπει να προστεθεί και η σχετικά μεταγενέστερη απεικόνιση στην Κοίμηση της Θεοτόκου στο Κουκούλι Ζαγορίου (1788).</span></div> <div class="MsoNormal" style="text-align: justify;"> <span style="font-family: "Palatino Linotype","serif"; font-size: 13.0pt; line-height: 115%;"><br /> Ιδιαίτερης σημασίας είναι η αγιογραφία στον Άγιο Ιωάννη το Θεολόγο στη Μονή της Παναγίας της Μαυριώτισσας στην οποία ο Όσιος Σισώης απεικονίζεται εμπρός από έναν ανοικτό τάφο όπου μαζί με το σκελετό του Μεγάλου Αλεξάνδρου απεικονίζονται και άλλοι δύο σκελετοί. Κατά μία εκδοχή αυτό είναι ένα δηλωτικό στοιχείο της μεταθανάτιας ισότητας βασιλέων και μη. Mήπως όμως η απεικόνιση αυτή υποδηλώνει ταφή του Μ. Αλέξανδρου σε πολυάνδριο;<o:p></o:p></span></div> <div class="MsoNormal" style="text-align: justify;"> <span style="font-family: "Palatino Linotype","serif"; font-size: 13.0pt; line-height: 115%;">Στην αγιογραφία του Κουκουλίου το διαφορετικό (και μοναδικό σε σχέση με τις υπόλοιπες αγιογραφίες) είναι ότι στο κεφάλι του σκελετού του Μεγάλου Αλεξάνδρου διακρίνεται χρυσή κορώνα. Δεν γνωρίζω αν ανάλογες απεικονίσεις υπάρχουν και σε άλλες εκκλησίες ανά την Ελλάδα πλην των προαναφερθεισών. Μια σχετική πληροφόρηση από περισσότερο ειδικούς στο θέμα θα ήταν ιδιαίτερα χρήσιμη και κατατοπιστική.<o:p></o:p></span></div> <div class="MsoNormal" style="text-align: justify;"> <span style="font-family: "Palatino Linotype","serif"; font-size: 13.0pt; line-height: 115%;"><br /></span></div> <div class="MsoNormal" style="text-align: justify;"> <a href="http://www.imkastorias.gr/media/k2/galleries/1367/007.jpg" imageanchor="1" style="clear: right; float: right; margin-bottom: 1em; margin-left: 1em;"><img border="0" height="227" src="http://www.imkastorias.gr/media/k2/galleries/1367/007.jpg" width="320" /></a></div> <div class="MsoNormal" style="text-align: justify;"> <span style="font-family: "Palatino Linotype","serif"; font-size: 13.0pt; line-height: 115%;">Ο Δωρόθεος, ο Επίσκοπος Τύρου (255-362 μ.Χ.) όταν επανήλθε από την εξορία κατά την οποία είχε εργασθεί ως σκλάβος στα ορυχεία της όασης της Σίουα στην Αίγυπτο, ανέφερε ότι οι κάτοικοί της ήταν ειδωλολάτρες και λάτρευαν τον Αιγύπτιο Θεό Άμμωνα, αλλά και τον Μέγα Αλέξανδρο ο οποίος ήταν θαμμένος εκεί. Γνωρίζοντας τις εκτενείς συζητήσεις που έχουν γίνει και γίνονται για τον εντοπισμό του ακριβούς σημείου που βρίσκεται ο τάφος του Μεγάλου Αλεξάνδρου αναλογίστηκα -με την αφέλεια του αδαούς- για ποιο λόγο ο Όσιος Σισώης απεικονίζεται πάντα μπροστά σε αυτόν τον τάφο; Μήπως πράγματι ο Όσιος Σισώης είχε βρεί τον τάφο του Μ. Αλεξάνδρου κάπου εκεί που μόναζε; Μήπως αυτό που η σχετική αγιογραφία δείχνει είναι η απεικόνιση ενός πραγματικού γεγονότος; Μήπως αν αναζητηθούν και εντοπιστούν οι ακριβείς διαδρομές του Οσίου Σισώη εντοπιστεί και ο θρυλικός πλέον τάφος του Μ. Αλεξάνδρου; Αυτά είναι σίγουρα ιδιαίτερα ενδιαφέροντα ερωτήματα που, άλλοι, πιο ειδικοί από εμένα θα μπορούσαν ή θα μπορέσουν να απαντήσουν».<o:p></o:p></span></div> <div class="MsoNormal" style="text-align: justify;"> <span style="font-family: "Palatino Linotype","serif"; font-size: 13.0pt; line-height: 115%;"><br /></span></div> <div class="MsoNormal" style="text-align: justify;"> <a href="http://www.imkastorias.gr/media/k2/galleries/1367/005.jpg" imageanchor="1" style="clear: left; float: left; margin-bottom: 1em; margin-right: 1em;"><img border="0" height="320" src="http://www.imkastorias.gr/media/k2/galleries/1367/005.jpg" width="138" /></a><span style="font-family: "Palatino Linotype","serif"; font-size: 13.0pt; line-height: 115%;">Το ζήτημα που θέτει η περίπτωση του Οσίου Σισώη είναι εάν η απεικόνισή του θα πρέπει να ληφθεί ως «κυριολεξία» ή να μελετηθεί για το συμβολικό της νόημα. Στην πρώτη εκδοχή η ανάλυση γίνεται στο δρόμο που ακολουθεί και ο κ. Αθανασέλης, οπότε διερευνώνται τα ιστορικά δεδομένα σχετικά με μια επίσκεψη του Σισώη στον τάφο του Μεγάλου Αλεξάνδρου. Στη δεύτερη όμως, οι αρχαιολόγοι δίνουν βάρος στο πώς η αγιογραφία αντανακλά «το φόβο του θανάτου ολόκληρου του βυζαντινού κόσμου που έχει δει μια αυτοκρατορία να καταρρέει και φιλοσοφεί πάνω στη ματαιότητα των εγκοσμίων», όπως μπορεί κάποιος να διαβάσει σε σχετικό άρθρο του archaiologia.gr.<o:p></o:p></span></div> <div class="MsoNormal" style="text-align: justify;"> </div> <div class="MsoNormal" style="text-align: justify;"> <span style="font-family: "Palatino Linotype","serif"; font-size: 13.0pt; line-height: 115%;">Επίσης, το ότι στις απεικονίσεις του Οσίου Σισώη εμφανίζεται ο τάφος του Μεγάλου Αλεξάνδρου, φαίνεται πως αποτελεί μεταγενέστερη προσθήκη, πιθανότατα του Γεωργίου Φράγκου, ο οποίος το 1556 αγιογράφησε τη Μονή Βαρλαάμ, στα Μετέωρα. Ενώ λοιπόν έως τότε ο Όσιος παρουσιαζόταν πάνω από ανοιχτό τάφο αγνώστου, «δια χειρός Φράγκου» βρέθηκε πάνω από τη σαρκοφάγο του Μεγάλου Αλεξάνδρου, ακριβώς για να τονίσει ακόμη περισσότερο την ματαιότητα των εγκοσμίων.<o:p></o:p></span></div> <div class="MsoNormal" style="text-align: justify;"> <span style="font-family: "Palatino Linotype","serif"; font-size: 13.0pt; line-height: 115%;"><br /></span></div> <br /> <div class="MsoNormal" style="text-align: justify;"> <b><i><span style="font-family: "Palatino Linotype","serif"; font-size: 13.0pt; line-height: 115%;">Κεντρική εικόνα : Αγιογραφία στον Άγιο Ιωάννη το Θεολόγο στη Μονή της Παναγίας της Μαυριωτίσσης</span></i></b><img src="http://www.imkastorias.gr/media/k2/galleries/1367/009.jpg" /><span style="font-family: "Palatino Linotype","serif"; font-size: 13.0pt; line-height: 115%;"><o:p></o:p></span></div> </div>

Ο Τάφος του Μεγάλου Αλεξάνδρου στη Χριστιανική Αγιογραφία

protothema.gr - imkastorias.gr Ο Ορθόδοξος ερημίτης απεικονίζεται πάντα πάνω από τον τάφο του Μακεδόνα στρατηλάτη - Γιατί πιστεύετα...

Διαβάστε περισσότερα »